ولادت بعد از نقل ناصر الدنيا و الدين طاب ثراه بود [ ( 1 ) ] بدار الخلافه . سلطان سعيد شمس الدنيا و الدين نور مرقده ، اين پادشاه را كه در سلطنت باقى باد ، بلقب و نام آن پسر مهتر مخصوص گردانيد ، والدهء او را ( بقصر ) قصبه لونى [ ( 2 ) ] فرستاد ، تا آنجا در حجر دولت ، و اصطناع سلطنت پرورش دادش [ ( 3 ) ] به حمد اللّه كه دايهء [ فضل ] آفريدگار ، او را چنان پرورد : كه به همه اوصاف حميده موصوف آمد ، و از پستان عنايت ، شير رعايت چنان يافت ، كه همه احوال و افعال ، موجب بقاى مملكت و بهاء سلطنت شد . هر معنى كه سلاطين نامدار را در كبر [ ( 4 ) ] سن به تجارب [ ( 5 ) ] و حوادث ايام مكشوف بود ، جملهء آن معانى بلكه [ ( 6 ) ] اضعاف آن ، در عنصر همايون و عرضه [ ( 7 ) ] ميمون آن پادشاه جوان بخت كيوان تخت مشترى بهجت مريخ هيبت خورشيد طلعت زهره صباحت عطارد فطنت ماه مهابت ، در اول جوانى [ ( 8 ) ] و صبح زندگانى مدرج و مضمر آمد ، در سكون و وقار و ثبات بو قبيس و حرى ، و در بذل و احسان رشك بحر عمان [ ( 9 ) ] گشت و تحفهء [ ( 10 ) ] [ خدمت ] بارگاه اعلى اولا زال اعلى ، بمراتب مزيد هر يك از افاضل مملكت و اماثل سلطنت دعائى و ثنائى آوردند ، و شمهء از ان روايح در كلك تقرير و تحرير كشيده آمد . و اين ضعيف كه داعى اين بارگاه جلال و قبلهء اقبالست چند نظم و نثر بموقف عرض رسانيده است ( و ) از جمله [ آن ] اشعار [ ( 11 ) ] دو صفحه يكى برسم قصيده و دوم برسم قطعهء ملمعه ، درين صحايف ثبت كرده شد ، تا چون در نظر ناظران گذر يابد در دعاى دولت اين پادشاه افزايند [ ( 12 ) ] ( لمنهاج السراج اصلح اللّه شانه ) :
قصيده
آن شهنشاهيكه [ ( 13 ) ] حاتم بذل و رستم كوشش است * ناصر [ ( 14 ) ] دنيا و دين محمود بن التتمش [ ( 15 ) ] است
هامش
[ ( 1 ) ] راورتى : ولادت سلطان معظم ناصر الدين محمود شاه ، در قصر باغ دهلى بسال ( 626 ه ) بود . فرشته گويد : كه اين ناصر الدين محمود شاه پسر ديگر ايلتمش بود ، كه همين نام را پيشتر داشت .
[ ( 2 ) ] برخى از ماخذ مط : تولى ، بولى . راورتى گويد : لونى در چند ميلى جنوب دهلى است .
[ ( 3 ) ] مط : داده
[ ( 4 ) ] مط :
اكبر
[ ( 5 ) ] اصل تجاوز
[ ( 6 ) ] اصل : بلك
[ ( 7 ) ] اصل : و عرض .
[ ( 8 ) ] مط : در اوان جوانى
[ ( 9 ) ] يكى از ماخذ مط : رشك عثمان گشت
[ ( 10 ) ] اصل : و تحفى
[ ( 11 ) ] اصل : شعار
[ ( 12 ) ] مط : افزايد
[ ( 13 ) ] در تاريخ فرشته سه بيت ازين قصيده آمده در بيت اول عوض آن شهنشاهى : آن خداوندى است ، در بيت دوم مصراع دوم در علو مرتبت گوئى كه فيروزهوش است ، ضبط شده
[ ( 14 ) ] اصل : ناصر الدنيا
[ ( 15 ) ] مط : التمش . اصل و پ : التتمش براى تحقيق رجوع به تعليقات آخر كتاب شود ( ر : 49 ) .