و چون سلطان در ناصيهء او آثار دولت و شهامت ميديد ، اگر چه دختر بود و مستوره بعد آنكه از فتح كاليور مراجعت فرمود ، تاج الملك محمود دبير را رحمه اللّه ، كه مشرف مملكت بود فرمان داد : تا او را ولايت عهد نبشت [ ( 1 ) ] و ولى عهد سلطنت كرد ، و در وقت نبشتن آن فرمان ، بندگان دولت كه به حضرت سلطنت او قربتى داشتند ، عرضه داشت كردند : كه با وجود پسران بزرگ كه سلطنت را شايانند ، دختر را پادشاه اسلام و ولى عهد مىكند [ ( 2 ) ] چه حكمت است ؟ و نظر پادشا ( ها ) نه بر چه معنى است ؟ اين اشكال را از خاطر بندگان رفع فرمايد ، كه بندگانرا اين معنى لايق نمىنمايد . سلطان فرمود : كه پسران من بعشرت و جوانى مشغول باشند ، و هيچكدام تيمار مملكت ندارند . و ازيشان ضبط ممالك نيايد شما را بعد از فوت من معلوم گردد ( كه ) ولايت عهد را هيچ يك لايقتر ازو نباشند [ ( 3 ) ] ، و حال همبرين جمله [ ( 4 ) ] بود ، كه آن پادشاه سعيد دانا فرمود ( ه بود ) عليه الرحمه . و باز چون سلطان رضيه بتخت ملك بنشست ، همه كارها بقانون اصل باز آمد ، اما وزير مملكت نظام الملك جنيدى موافقت ننمود ، و ملك جانى و ملك كوچى و ملك كبير خان [ ( 5 ) ] و ملك عز الدين محمد سالارى ، و نظام الملك از اطراف بر در شهر دهلى جمع شدند ، و با سلطان رضيه مخالفت آغاز نهادند ، و آن مكاوحت بتطويل انجاميد و در اين وقت ملك نصرة الدين تايسى [ ( 6 ) ] [ تازى ] معزى مقطع او ده بود ، از آن طرف با لشكر خود ، بر عزيمت مدد سلطان رضيه به حكم فرمان ، روى به حضرت دهلى نهاد ، چون آب گنگ عبره كرد ، و ملوك مخالف بر در دهلى بودند ، مغافصة او را استقبال كردند و بدست آوردند [ ش ] رنجورى بر وى غالب شد ، و او برحمت حق پيوست ، و توقف مخالفان بر در دهلى دير كشيد .
چون دولت سلطان رضيه و اقبال او روى در تزايد داشت ، سلطان از شهر بيرون آمد ، و به موضعى بر لب آب جون سراپرده نصب فرمود و ميان امراء ترك كه در موافقت ركاب سلطان بودند ، و ميان ملوك مخالف بكرات مقاتله افتاد و به آخر صلح شد اما بطريق حيل و لطايف تدبير [ ( 7 ) ] ملك عز الدين محمد سالارى
هامش
[ ( 1 ) ] مط : بنوشت
[ ( 2 ) ] مط : ميگرداند
[ ( 3 ) ] مط : هيچيك ازو لايقتر نباشد
[ ( 4 ) ] مط : همبران
[ ( 5 ) ] اصل : كيخان . راورتى : كبير خان اياز
[ ( 6 ) ] اصل : تانشى . مط : و پ : نصير الدين تابشى يا نصرت الدين . راورتى : نصرت الدين تايسى
[ ( 7 ) ] اصل : بطريق جنگ و لطان تدبير ؟