و ملك عز الدين كبير خان اياز در خفيه به طرف سلطان شدند و شبى بر در سراپرده جمع گشتند ، بران قرار كه : ملك جانى و ملك كوچى و نظام الدين جنيدى را طلب كنند و محافظت [ ( 1 ) ] و مقيد گردانند ، تا فتنه تسكين پذيرد . آن ملوك را چون معلوم شد ، منهزم از لشكرگاه خود برفتند . سواران سلطانى تعاقب نمودند ، ملك كوچى و برادرش فخر الدين بدست آمدند ، و بعد از آن در حبس شهيد شدند ، و ملك جانى بحدود پايل و در موضع نكوان [ ( 2 ) ] شهادت يافت ، و سر او به حضرت آوردند . نظام الملك جنيدى در كوه [ سرهند ] [ ( 3 ) ] بردار رفت ، و بعد از مدتى همانجا برحمت حق تعالى پيوست . چون كار دولت رضيه منتظم شد ، وزارت بخواجه مهذب داد ، كه نايب نظام الملك بود ، و لقب او هم نظام الملك كرد ، نيابت لشكر بملك سيف الدين ايبك بهتو [ ( 4 ) ] داد ، و لقب او قتلغ خان شد ، و ملك كبير ( خان ) [ ( 5 ) ] را اقطاع لوهور دادند ، و مملكت آرام گرفت ، و دولت را بسطت ظاهر شد ، و از ممالك لكهنوتى تا ديول همه ملوك و امراء انقياد نمودند . ناگاه ملك ايبك بهتو [ ( 6 ) ] برحمت حق پيوست ، نيابت بملك قطب الدين حسن غورى داد ، و او را نامزد حصار
هامش
[ ( 1 ) ] مط : و مخاطب و مقيد
[ ( 2 ) ] در اصل و پ و مط : بحدود بابل و درنكوان ( بكوان ) حاشيه مط : موضع يكوان . راورتى : پايل و نكوان ، در حاشيه گويد : كه ايليوت و برگس اين نام را از فرشته بابول نوشتهاند ، مگر پايل به كسره يا فتحه ثالث نام جائيست باستانى كه قلعه شكسته كهن دارد بر سر يكى از راههاى دهلى تا لودهيانه ، اما نام ديگر بتفاوت نسخ : نكاوان ، نگاوان ، و در اكثر نكوان ، و در يك نسخه : يكوان آمده آئين اكبرى پايل را از توابع سهرند صوبه دهلى ميشمارد ( ص 29 ج 2 ) پايل اكنون در 34 ميلى شمال غربى شهر پتياله هند واقع است بعرض 30 درجه و 40 دقيقه شمالى و طول 76 درجه و 5 دقيقه شرقى ، نكوان بفتحتين قريه كوچكى است در جوار پايل رياست پتياله ( گزيتير هند 19 : 316 )
[ ( 3 ) ] اصل : سرمند . پ : برهند . حاشيه مط : كوه سرهند بردار ( در فرشته سرمور ) . راورتى :
كوههاى سرمور بردار در احوال سلطان ناصر الدين سال نهم كوهپايه بردار و بجنور آمده كه هوديوالا در حواشى ايليوت ( 2 : 732 ) بردار را مصحف هر دو را شمرده و گويد كه در وادى جنوب سوالك واقع است ، و سرمور هم همين سوالك كنونى است و بجنور هم در 40 ميلى جنوب هر دوار افتاده ، وى گويد : كه ممكن است بردار مصحف رود را ( هيماليا ) باشد .
[ ( 4 ) ] اصل : ملك يوسف الدين ، مط و پ : مانند متن . راورتى : ملك سيف الدين ايبك بيهق يا بهق يا بهتو كه هر سه صورت در نسخ خطى آمده ، ولى وى بيهق را در متن برگزيده .
[ ( 5 ) ] راورتى : ملك عز الدين كبير خان اياز .
[ ( 6 ) ] اصل : سلطان ايبك بتهو . مط : مانند متن . راورتى : ملك سيف الدين ايبك بيهق مرد .