تعليقات
( 1 )
- ميرزا محمد حسين اصفهانى :
پس از اينكه رشتهء طب را در دار الفنون به پايان رساند ، دبير الحكما لقب يافت . برادرش نيز كه در اصفهان مىزيست مجد الحكما لقب داشت . دوازده سال پس از صدور امتياز « الجمال » ميرزا محمد حسين اصفهانى ، صاحب و مؤسس روزنامه ، امتياز آن را به خواهرزادهاش دكتر صديق - بزرگمردى كه در راه گسترش فرهنگ جديد ايران خدمات عظيم فرموده است - واگذار كرد ، و نوشت :
« امتياز روزنامهء « الجمال » كه در تاريخ محرم 1325 قمرى از طرف وزارت جليلهء معارف به اينجانب داده شده بود به جناب آقاى صديق اعلم واگذار مىنمايد كه در انتشار آن با همان اسم يا تغيير اسم ديگر به نام مرحوم فقيد شهيد سعيد آقاى آقا سيد جمال الدين نشر نمايند . بتاريخ برج حمل - دبير الحكما . »
( 2 )
- محمد باقر خان :
پسر ارشد عبد العلى خان اديب الملك نوهء حاجى على خان مراغهاى اعتماد السلطنه - قاتل اميركبير - در سال 1274 قمرى متولد شد . از شش سالگى در شمار غلام بچههاى ناصر الدين شاه درآمد . برادر كوچكش محمد تقى خان نيز در اوان طفلى بر اين كار بود .
چون بيست ساله شد مأمور رساندن عرايض به ناصر الدين شاه شد . عبد العلى خان در سال 1303 قمرى درگذشت و لقبش به پسرش محمد باقر خان رسيد . سال بعد پيشخدمت مخصوص و كتابخوان شاه شد . به سال 1306 همراه ناصر الدين شاه به اروپا رفت و پس از مراجعت از سال 1308 در ادارهء عمارات و باغها و قناتهاى دولتى به عمويش محمد حسن خان اعتماد السلطنه يارى مىكرد . به سخن ديگر معاون او بود . محمد حسن خان روز سيزدهم فروردين 1313 قمرى به سكته درگذشت و لقب و كارش به محمد باقر خان واگذار گرديد و از اين زمان وزير انطباعات شد .
محمد حسن خان برادر كوچك عبد العلى خان در خاطراتش نوشته :
« يكشنبه 28 صفر 1303 خانهء مرحوم اديب الملك ( برادرش عبد العلى ) رفتم . پسرهاى خرى از آن مرحوم بجا مانده ، با قرض زياد . »