خردان فريب مردمان مفسد مغرض را خورده با يكديگر مذاكره مىكنند كه چرا عدليه سيد على آقاى يزدى و برادرزادهء مفسدش سيد محمد يزدى را طلب به ديوانخانه عدليه كردهاند و با هم مىگويند : چه معنى دارد كه سيد عالمى را در ملاء عام و با حضور نمايندگان انجمنهاى ملى در معرض استنطاق درآورند . على هذا لازم دانستم به حضور مبارك آقايان خودم حفظهم الله عرضه بدارم و هرچه مىگويم از روى قرآن است . من مكرر عرض كردهام كه هرچه مىگويم از روى قرآن است . هروقت من اگر يك مطلبى به شما عرض كردم مخالف با قرآن ، تمام شماها مختاريد كه مرا از منبر پايين بكشيد ، و بزنيد به دهان من ، كه چرا مخالف با قرآن صحبت كردى . چون كه اين مطلب مسلم تمام علماى عالم است كه قرآن شامل و جامع تمام مطالب سياسى و قوانين محتاج اليه در امورات دنيا و آخرت است . حالا استدعا دارم كه التفات بفرمائيد و ببينيد كه مىخواهم چه عرض كنم . آقا جانم ، اين مطلب جزء مذهب ماست كه عالم با عمل يعنى مجتهد جامع الشرايط يعنى عالمى كه صاحب تدين و تقوى باشد و عمل كند به آنچه مىداند مثل حضرت آية الله حاجى ميرزا حسين ، حاجى ميرزا خليل ، و حضرت آية الله آخوند ملا كاظم خراسانى ، و حضرت آية الله آخوند ملا عبد الله مازندرانى ، بعد از امام زمان عليه السلام از تمام مردم افضل و برترست . و بر ما مردم مسلمان و شيعى لازم است كه چنين كسى را دوست داشته باشيم و اطاعت كنيم اوامر و نواهيش را ؛ اما برعكس اگر كسى به صورت علما باشد نه به سيرت ايشان ، يعنى متلبس به لباس اهل علم باشد بلكه عرض مىكنم درس هم خوانده باشد و ليكن صاحب تقوى نباشد ، يعنى عالم با عمل نباشد و معصيتكار باشد بلكه متجاهر به فسق باشد به مذهب ما مسلمانان چنين شخصى بدترين خلق خداست . من در اين باب براى شما سابق بر اين اخبار بسيار عرض كردهام ، اما امروز اكتفا مىكنم به دو آيهء قرآن و يك حديث . آيه اول اين آيه است :
مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ الْحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً
مقدمتا عرض كنم كه همه مىدانيد انسان اشرف مخلوقات است ، ولى اين انسانى كه اشرف مخلوقات است خداوند در قرآن او را در سه جا به حيوان تشبيه كرده است .
اول عوام الناس است كه خداوند آنها را به چهارپايان تشبيه كرده است
وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ
« 1 » در دو موضع ديگر خداوند انسان را به حيوان تشبيه كرده است يك جا به الاغ ، يك جا به سگ ، و هردو تشبيه عالم بىعمل است كه خداوند تشبيه به اين دو حيوان كرده است . يكى در سورهء جمعه است كه تمام شماها در شبهاى جمعه اين سوره را مىخوانيد آيه 5 .
مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ الْحِمارِ يَحْمِلُ أَسْفاراً
يك موضع ديگر همان آيه است كه اول مجلس براى شما خواندم . اين آيه در سورهء اعراف است آيهء 174 . تمام مفسرين اتفاق نمودهاند كه مقصود از اين آيات بلعم باعور است كه از علماى بنى اسرائيل و
هامش
( 1 ) - آيهء 179 از سورة الاعراف ؛ سورهء هفتم .