فى الخيام « 1 » حجب عبارات و استعارات بدان محتوى بود ، مهما امكن مقتضاى خير انتماى آن به عمل آيد و دقيقهاى از دقايق اتباع و لوازم استتباع مطويات نامهء مهر - شعاع كه شيوهء مختار ارباب اختيار و شيمهء مرضيهء اكثر اكابر روزگار است از دست نگذارد و عذر شمول الطاف نامتناهى و وفور اعطاف پادشاهى را قوت بيان از تقرير قاصر و قدرت بيان از تحرير عاجز و مقصر ، اعتذار از آن گونه مخلص - پرورى و معذرت آن نوع منت گسترى كه از سدهء عالى به ظهور آمده به چه عنوان توان نمود و به كدام زبان از عهدهء شكرگزارى مكارم و عذرخواهى مراحم آن حضرت بيرون توان آمد . مگر لطف فكرى و كرم جبلى آن حضرت تمهيد مقدمات اعتذار تواند كرد .
همان به كه از معذرت لب ببندم * كه لطف تو خواهد كند عذرخواهى
اگر چه بر حسب ظاهر ديدهء منتظر از اكتحال به كحل الجواهر مشاهدهء جمال فرخنده فال بهرهمند نگرديده و به جهت حجب مباعدت از استسعاد به سعادت مجاورت خدمت همايون محروم بوده ، اما صومعهء سامعه از استماع اخبار و محامد و مناقب خزانهء جواهر و عيون و ابصار را از مطالعهء آثار مراحم و الطاف روشنى تمام ظاهر و باهر و چون خاطر عاطر پادشاهى عالم پناهى متوجه تفحص حالات ايران و استفسار انتظام احوال اين خاندان و قرارداد خاطر فاتر مخلصان است بدين جهت از روى محبت قديمى و يگانگى موروثى به شرح مجملى از حالات و اوضاع و قرارداد خاطر محبت قرين مصدع ملازمان رفيع مقام عالىشان مىگردد .
بر ضمير انور دريا مقاطر فيض گستر ظاهر است كه از به دو ظهور نيّر سلطنت معنوى و طلوع آفتاب خلافت صورى دودمان قدس نشان صفوى الى الان ، صوفيان صافى نهاد طوايف قزلباش ، بنا بر حسن اعتقاد ، تقرب به اين سلسله اعلى مدارج اختصاص و بذل جان در شاهراه متابعت اين خاندان ادنى مراتب اخلاص مىدانند .
بعد از سنوح واقعهء هايلهء حضرت اعلى خاقانى جنت مكانى و انتقال آن حضرت به
هامش
( 1 ) - ايضا :