آشپزها يا آبدارچيها كه مسئوليت امور خانهدارى را داشتند ، تنها نبودند ، بلكه ارتش كاملى از صنعتگرانى كه براى برچيدن و برپايى چادرها همراه بودند به آنها اضافه مىشدند ؛ آهنگران ، فلزكاران ، سقاها ، و رفتگران ، - به گفتهء ابو الفضل 150 نفر - براى نظافت فضولات و از اين قبيل كارها ، نبايد فراموش شوند .
پس از هفتهها سرانجام به مقصد مىرسيدند و از آنجا كه براى مثال مشتاق بودند بهار را در كشمير باشند ، آن سفر تقريبا 40 روزه در اواخر فصل زمستان غالبا به سبب باران و برف ساده و آسان نبود . ولى مىتوانستند ، به اين اميد باشند كه نوروز ، روزها و شبهاى يك اندازه بهارى از نظر زمانى را در باغهاى بهارى كشمير جشن بگيرند كه بدينمنظور چادرهاى با ارزشى در آنجا برپا شده بودند .
باز هم چند كلمهاى راجع به چادرها . ( 2 ) يك خوانندهء مدرن احتمالا براى تجسم چادرهاى بسيار بزرگى كه لازم بودند و از آنها بزرگترينشان به گفتهء ابو الفضل به وسيلهء 1000 فراش در عرض يك هفته برپا مىشده است ، مشكلاتى دارد . با اين وصف تكنيك برپايى چادرهايى براى 10000 نفر ، تا به امروز در شبه قاره باقىمانده است .
از تجملات يك چادر سلطنتى نيز اطلاع زيادى در دست نيست ، چون تقريبا همهء وسايل اينچنينى در طول صدها سال از بين رفته ، سوخته ، كهنه ، و مندرس شده ، يا به وسيلهء حشرات خورده شدهاند . با وجود اين انسان مىتوانسته است از نمايشگاه اينديا كه در سال 1985 در نيويورك برپا شده بود ، يك برداشت اوليه به دست آورد . ( 3 ) در سال 1658 وقتى جازوانت سينگ ، شاهزادهء راجپوتى در جنگ ميان اورنگ زيب و برادرش شاه شجاع دست به حمله زد ، چادرى را فتح كرد ؛ اين چادر از آن زمان در قصر جوده پور « 1 » ، حفظ گرديده بود و براى نمايشگاه مهاراجه جوده پور ، به موزهء متروپوليتن امانت داده شد . اين چادر قلب نمايشگاه بود : چادر با 80 / 3 متر ارتفاع ، 44 / 7 * 44 / 7 متر وسعت داشت و از ابريشم طلادوزى شده به رنگ قرمز بود و مىتوانست در واقع همان چادر چوبين رواتى « 2 » ، ياد شده به وسيلهء ابو الفضل آيين اكبرى « 3 » باشد .
هامش
( 1 ) .Jodhpur .( 2 ) .chubinrawati .( 3 ) . آيين اكبرى ، ج 1 ، ش 21 .