زنان دربار
كارهاى دولتى را به « جهان » واگذار كردهام ؛ * اگر روزانه يك ليتر شراب و نيم كيلو گوشتم
را داشته باشم ، من هم راضى هستم .
جهانگير ( 1 )
هند - مغول ، اصولا هند براى خيليها تاج محل است ، آرامگاه سفيد رنگى به سفيدى ياسمن كه شاه جهان دستور داد براى همسرش ممتاز محل در آگرا بسازند . شاه جهان هرگز نتوانست دربارهء مرگ او تسلى پيدا كند . و بدينترتيب ممتاز محل ، برگزيدهء قصر ، همسر محبوب ايدآلى شد ، تصويرى كه با آنچه بازديدكنندهء غربى از زندگى حرم يا از نقش زنان در دنياى اسلام براى خود مجسم مىكند ، بسيار فرق دارد .
البته ممتاز محل در اين ارتباط تنها مورد در تاريخ هند - اسلامى نيست . وقايع تاريخى پر از اسناد و مداركى در مورد بانوان دربار سلطنتى هستند كه بيشتر از همسرانشان قدرت داشتهاند و از حاميان معمارى ، هنر ، و علم به شمار مىرفتهاند ، همچنين در مذاكرات دولتى نيز نقش داشتهاند و حق داشتند فرمانهايى صادر كنند و براى كمك به زندانيان و خيلى از چيزهاى ديگر تلاش نمايند .
اين براى سلسلههاى سلطنتى پيش از مغول يا همزمان با آنها نيز معتبر بود ، سلطان ايلتوت ميش از دهلى ( دورهء حكومت 1206 - 1236 ) دخترش راضيه سلطانه را جانشين خود كرد كه 4 سال بر قلمرو حكومت كرد . در دورهء حكومت شر شاه تعدادى زن اصيل بسيار فعال را مىيابيم كه به صورتى مؤثر در سياست دخالت داشتهاند . ( 2 ) چند بىبى شجاع از احمدنگر كه شخصا در جنگى شديد براى دفاع از قلعه شركت داشتند و سربازانش را مشتاقانه به پايدارى عليه مغولان تشويق و تهييج مىكردند ، سزاوار افتخار ويژهاى است . ولى او نيز مثل راضيه سلطانه قربانى حسادت افسران خود شد .
زنان نيز مثل فرمانروايان ، در زمان حيات و پس از مرگشان مفتخر به عناوين افتخارى شدهاند : حميده ،