« شورى » براى ما فرو فرستاده و در تعريف اهل ايمان مىفرمايد :
وَ الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ
« 1 » ، يعنى آنان كسانى هستند كه اجابت كردند پروردگار خود را و اقامه داشتند نماز را و اختتام يافت امور ايشان به مشورت .
پس در رديف اجابت پروردگار و اقامهء صلوة شور را بيان فرمود ، تا بنده [ گان ] در تيه ضلالت سرگردان ، و در وادى حيرت حيران نمانند و زورق مقاصد و مطالب از گرداب افكار به توسط ناخدايان اهل شور ، به ساحل نجات كشانند و به طريق علم و معرفت ، ابواب نيكبختى و سعادت به روى ملّت بگشايند تا به مضمون :
الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ
« 2 » آراى صحيحه را انتخاب نموده و به فيض شرافت مقاصد عاليه كامياب گردند ، و از همين جهت بود [ كه ] حضرت پروردگار به رسول مختار امر فرمود :
وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ
« 3 » كه مىخواهد بفرمايد : اى عقل كل ! و اى هادى سبل ! اگرچه خميرمايهء طينت و صفاى نورانيّتت ، به آب سرچشمهء علوم من سرشته و هيولاى بشريّتت در چمن قدس مشيّت من نشو [ و ] نما يافته [ و ] خاطر مباركت از جهل و نادانى مبرّا و آيينهء خيالت از جلوهء جمال دلآراى من مصفّا است ، ولى برحسب تكليف و آموزگارى اين ملّت حنيف ، تو را با امّت مشاورت بايد و در وتيره مشورت و مصلحت ، مخالفت نشايد ، كه در مشورت شعلههاى شبستان هدايت باهر و گوهر گرانبهاى سعادت ظاهر خواهد گرديد .
لهذا مقنّن قوانين دين مبين ، حضرت خاتم النبيين مىفرمايد : « ما شقى عبد قطّ بمشورة و لا سعد باستبداد الرأى » « 4 » يعنى « به ضلالت نيفتاد ، هركسى كه در امور مشورت كرد ؛ و از سعادت و سيادت محروم ماند ، هرآنكه باب استبداد به روى خود
هامش
( 1 ) . « و كسانى كه نداى پروردگارشان را استجابت كردهاند ، و نماز را برپاداشتهاند و كارشان رايزنى با همديگر است » شورى 42 / 38 .
( 2 ) . « همان كسانى كه قول [ نيك و حقّ ] را مىشنوند و آنگاه از بهترين آن پيروى مىكنند » زمر 39 / 18 .
( 3 ) . « و در [ اين ] كار با آنان مشورت كن ، و چون عزمت را جزم كردى بر خدا توكل كن » آل عمران 3 / 159 .
( 4 ) . يعنى : هرگز انسانى به جهت پند و راهنمايى راه و روش صحيح و درست بدبخت نشد و از بسنده كردن به يك راى خوشبخت نگرديد . با اندكى تفاوت در : نهج الفصاحة ، ص 533 .