كه آن را سنگر مجيديه « 1 » مىنامند و در تازگى تعمير گرديده است .
دكرمان بورنى : اين قلعه به شكل نعل است و بيست و چهار عرّادهء توپ دارد ، و در ميان اينها توپى هست كه چهار ذرع و نيم طولش است .
از آن گذشتيم بيك قلعهء ديگر ، اين قلعه را مىتوان گفت كه خوب ساخته شده است به شكل مربع ، عرضا يكصد و ده ذرع و طولا چهار صد و هفتاد و نه ذرع ، و احاطه شده با ديوار و خندق ، در هرگوشه برجى و در هر برجى بيست و دو عرّادهء توپ گذاشته شده و سربازخانهاى كه پانصد نفر مىتواند اقامت كند . در حين مراجعت بعضى از سربازان را ديديم كه در شهر و قصبهء نزديكى همان قلعه شب را گذرانده صبح برمىگشتند باز از حالت و صورت آن سربازان تنزل دولت عثمانى ظاهر مىگشت .
وقتى كه از قصبهء كليد البحار مىگذشتيم صاحبمنصبان عثمانى را در قهوه « 2 » جمع ديديم كه بما تعارف كردند كه قهوه صرف شود . از حرفهائى كه ميزدند معلوم بود كه همه مايل بجنگ بودند ، و هيچ زور خودشان را نمىفهميدند ، و دولت روس را چنان كمزور مىدانستند كه گويا در اول حمله كار را از پيش خواهند برد ، و بما مىگفتند كه دولت عثمانى مىتواند سيصد هزار سرباز منتظم بجنگ فرستد . از اين گفتگوهاى ايشان من صاحبمنصبان عثمانلو را خيلى نادان و بىاطلاع ديدم .
بطورى بىاطلاع بودند سليمان پاشا كه بزرگ همهء قلعجات دردانل بود بىسواد « 3 » ، و سؤالهائى كه من از آن صاحبمنصبان در خصوص بعضى تحقيقات از تاريخ آن قلعجات كه مىكردم هيچ نمىفهميدند ، و جوابى موافق سؤال من نمىتوانستند بدهند .
هامش
( 1 ) - اصل : مجديه .
( 2 ) - از « قهوه » در اصطلاح آذربايجانىها « قهوهخانه » مراد است .
( 3 ) - عبارت در اصل چنين است .