باز طالب و راغب اين بوده و ميباشند كه بهر قسمى باشد حتى المقدور دوستى انگليس را از دست ندهند و به بنده هم مأموريت دادهاند كه با جناب ايلچى كبير انگليس در اينجا بر وجه حقانيّت قرار اين عمل را بدهم و اين غايله از ميان رفع بشود .
از روزى كه وارد اين ولا « 1 » شدهام به وسائل عديده پيغام دادهام كه طول كشيدن اين حالت بجز از ضرر و خسارت طرفين حاصلى ندارد ، قرار اين امر را با هم بدهيم و ان شاء اللّه باتمام برسانيم ، همه وقت خود را بكنار كشيده است « 2 » ، نميدانم در اين باب تكليف اولياى دولت علّيه ايران چيست ؟
جناب وزير دول خارجه گفت از سياق كار چنين معلوم مىشود كه ماده باشكال پيوسته است ، به اعتقاد شخصى من اولا بايد حتى الامكان سعى و اقدام شود كه كار به محاربه منجر نشود زيرا كه اول اظهار شد كه ضرر محاربه باوجود غلبه از نفع بيشتر است ، و ليكن صورت اجبار و ناچارى امريست عليحدّه و به دو شق اينگونه امورات را از ميان مرتفع ميتوان نمود : اولش اين است كه بايد متحمل فداكاريها گرديد ، يعنى در بعضى چيزها گذشت را منظور داشت ، دوم اينكه حالا كه انگليسها كنارجوئى مينمايند و به مقام گفتگو نميآيند بايد كه بتوسط يك دولت خيرخواه شروع بگفتگو بشود .
خيرخواهى جناب وزير خارجه
جناب امين الملك جواب داد كه چون مسلّم است كه جناب وزير امور خارجه بهر علم محيط ميباشند ، و خدا ميداند يقين حاصل كردهام كه هرچه فرمايش مىكنند با صميم قلب و با كمال حقيقت ميفرمايند ،
هامش
( 1 ) - در نسخهء ديگر اسلامبول ضبط شده است .
( 2 ) - يعنى ايلچى كبير انگليس حاضر به مذاكره نشده است .