منصب ياورى داشت . بعد از آنكه كاغذ جناب پاشا را خواندم ، از مهماندار ايشان مستحضر شدم ، شرحى مبنى بر جواب كاغذ جناب پاشا نوشتم :
ارجمندى ابو القاسم ترجمان را كه حامل همين عريضه است فرستادم و مأموريت به او دادم كه يا مطالبى كه در تشريفات و پذيرائى كه در مكتوب قيد كردهام جناب پاشا قبول نمايد ، يا بنويسد كه نخواهم كرد و بجز اين دو فقره مأموريت ديگر ترجمان نخواهد داشت .
سواد تقرير ثانوى ميرزا بزرگ خان جناب جلالتمآب محمد وجيهى پاشا والى ارزروم است :
اعتراف به نقص تشريفات
دولتلوافنديم حضرتلرى ، رقيمهء درر نظيمه كه در جواب تقرير دوستدار مرقوم فرموده بوديد زيارت شد . شرحى در باب تشريففرما شدن جناب جلالتمآب مقرب الخاقان ، مؤتمن السلطان ، امين الملك دولت عليهء ايران و ايلچى و مأمور مخصوص بدولت عليهء عثمانى و حامل نامهء مودت علامة از جانب سركار اقدس اعليحضرت قدرقدرت شاهنشاه با فر و جاه روحنافداه ، بسركار اعليحضرت سلطان روم ايد الله تعالى جيشه و سفير كبير دولت فخيمهء فرانسه و صاحب نشان تصوير مبارك همايون و حمايل در مرتبه اول مرقوم فرمودند ، مهماندار از سرحد الى ارزروم حاجى مصطفى قرخ سردارا « 1 » تعيين كردهاند . راستى اين است اين گونه تشريفات كه آن جناب جلالتمآب در حق جناب ايلچى كبير دولت دوست كه به خاك عثمانى وارد مىشود مناسب و شايسته ديدهاند ؟
وكلاى دولت ايران در حق يكنفر شهبندر « 2 » دولت عليهء عثمانى كه به خاك ايران وارد مىشود ، مناسب نخواهند ديد .
تشريفات و پذيرائى سفرا وراى اين گونه قرارهائيست كه آن جناب دادهاند . رتبهء جناب جلالتمآب امين الملك بعلاوهء سفير كبيرى بالاتر از مشيريست . حاجى مصطفى قرخ سردار كه دوستدار كمال معرفت باحوال او دارم ، چگونه آن جناب مناسب مهماندار و
هامش
( 1 ) - قرخ سردار از اصطلاحات نظامى عثمانيهاست و به فرماندهء چهل نفر اطلاق ميشده است .
( 2 ) - كنسولهاى عثمانى در آن زمان شهبندر ناميده ميشدند .