جارى « 1 » به عمارات و خانها بردهاند و در طرق و شوارع ، بوستان و مزارع نيز به همين دستور روغن چون آب جارى و روان است .
لوله گاز
و در هر معموره كه بخواهند آن روغن را حاصل كرده بعمارات و معابر برده باشند ، طريقهاش اين است كه چند ميل خارج از شهر مكانى مرتفع را چندين ديك آهن كه هريك به مثابهء خانه [ اى ] از آهن باشد برپاى نمودهاند « 2 » و پايهاى آهنين بر آن قرار دادهاند و مستحكم كردهاند . روزى چندين هزار خروار زغال معدنى آورده در آن ديكها ميريزند و در زير ديكها بشدت تمام از همان زغال آتش افروخته تا به حدى كه از آن زغال مثل روغن چراغ و نفط سياه روغن « 3 » به عمل مىآيد . از هريك ديك لوله كار گذاشتهاند كه تمام آن روغنها از لولههاى متعددى مىآيد در بركه [ اى ] از آهن كه بمثابهء حوض عميقى است « 4 » و در آنجا جمع گشته و بر سر آن حوض برجى از آهن مثل تنوره ساختهاند كه اگر بخار زيادى كه باعث شكستن لولهها باشد در روغن باشد از آنجا بيرون رفته آسيبى به ممر و معبر نرساند و از آن حوض عميق لولهء بسيار بزرگ كه 3 ذرع دورهء آن لوله مىشود كشيده است تا قريب به شهر و يا بهرجا كه بخواهند روغن او را به چراغها برده باشند و متصل در آن لوله روغن بمثابه آب جارى است .
قريب به شهر لوله [ اى ] چند كه از آن لولهها هريك لولهء بسيار
هامش
( 1 ) - نسخه اصل و مجلس : بلكه مانند بخار در همهجا سارى است و .
( 2 ) - نسخهء اصل و مجلس : نموده .
( 3 ) - اصل و مجلس : روغنى .
( 4 ) - اصل و مجلس : حوضى عميق است .