صاحبانش رسانيده و جواب ميرسانند « 1 » اگر كسى نوشته بنويسد و اجرت او را بدهد روى همان كاغذ مينويسند كه كرايهء اين كاغذ رسيده ديگر مطالبهء كرايهء او را كه ميرسانند نميكنند « 2 » و اگر آن شخص ندهد از آن كسى كه كاغذ باسم آن نوشته شده است « 3 » ميگيرند و چيز جزئى از هر كاغذى ميگيرند هرقدر كاغذ بزرگتر باشد و ملفوفه داشته باشد بيشتر ميگيرند ولى بسيار « 4 » جزوى است و از همان جزوى سالى ده كرور منافع حاصل مىشود كه چهار كرور آن « 5 » مخارج متصديان آن شغل شده شش كرور ديگر داخل بخزانه مىشود و منافع آن به جهت خلق مملكت بسيار است .
ديگر از افكار صايبه و محاسن تدابير ايشان در باب روشنائى آن مملكت است به حيثيتى كه شبهاى تاريك در آن مملكت از شعاع چراغان و قناديل درخشان بهيچوجه با روز فرقى ندارد و در تردد و طرق و شوارع و آمدوشد عربان از بلدان و مزارع مطلقا ليالى را با ايام
روشنائى شهرها و آباديها
تفاوتى نيست زيرا كه در آن مملكت از طرق و شوارع ، بوستان و مزارع ، صحرا و جبال ، كوچه و بازار ، دكاكين و گلزار جمعا در شب چراغان است و روغن « 6 » آن چراغان را بنوعى حاصل نمودهاند كه مثل آب
هامش
( 1 ) - نسخهء اصل و مجلس : جواب گرفته و ميرسانند .
( 2 ) - نسخهء اصل و مجلس : مىرساند نميكند .
( 3 ) - نسخهء اصل و مجلس : باسم او است .
( 4 ) - اصل و مجلس : ولى معذالك .
( 5 ) - در ترجمه انگليسى شش كرور تصريح شده . ف .
( 6 ) - در حاشيهء نسخهء مرحوم نفيسى به خط محرر كتاب نوشته شده است « تحقيق مسئله را مرحوم روزنامهنگار درست ننموده است چرا كه اين مادهء مشتعله خود بخار است و روغن نيست » .