بزرگ آن آب را به تدابير عملى كه جلو آب را سد « 1 » مىبندند و پاره [ اى ] حكمتها « 2 » به كار مىبرند آب را زياد مىكنند بطريقى كه جهازات منوار سه دولى عبور از آن شط مىكند و دوازده پل بر روى آن شط بستهاند كه هريك از آنها سه كرور و چهار كرور بلكه پنج كرور اخراجات كردهاند و يكى از آنها پلى است كه از آهن بستهاند مثقالى سنگ و گچ و چوب صرف آن پل نشده است تمام از پارچهها و زنجيرهاى آهنين است كه با ميخهاى آهنين كوبيدهاند و پل ساختهاند و پلى كه از زيرزمين ساخته اند و پلى ديگر كه معلق است سابقا ذكرش گذشت بر روى همين شط واقع است .
و روى آن شط عظيم هرقدر كه نظاره شود از كثرت كشتى و جهازات آب پيدا نيست كه روى شط را مجموع جهاز گرفته است . و جهازات سركارى كه مخصوص جنگ است سواى جنگ و آوردن مكاتيب و اخبار
كشتىهاى انگلستان
ممالك بخدمتى ديگر مأمور نمىشوند هزار و دويست فروند جهاز مىشود كه اغلب از صد و بيست توپ در آن جهازات مىباشد تا سى توپ كمتر ندارد و اين مخصوص دولت است . و تجار ممالك انگلستان از قرار بر آوردى كه شده است دويست هزار فروند « 3 » جهاز دارند كه به جهت تجارت معين نمودهاند . و همچنين از ولايات ديگر كه به جهت معامله جهازات بيحد و حساب به مملكت انگلند مىآيد . روى آن شط و دريا سياه از
هامش
( 1 ) - نسخهء اصل و مجلس : سده .
( 2 ) - نسخه اصل و مجلس : پيچها .
( 3 ) - در ترجمهء انگليسى : 25000 تخمين شده . ف .