در سفر زيارت مشهد مقدس رضوى والد ايشان وفات يافته و از خراسان به قندهار شتافته و از آنجا مراجعت نموده . چندى در تهران ميبود . و از طهران به بلاد روس رفته و در ممالك بنى عثمان سياحت كرده . از درياى مغرب به مملكت انگلند رفته چون كمپانيان هندوستان را به جهت مدرسه [ اى ] كه بنا نهاده بودند در علوم فارسى و عربى مدرس ضرور بود .
وجود ميرزاى مشار اليه را مغتنم شمرده به اصرار تمام او را نگاهدارى كرده .
اكنون مدت ده سال مىشود كه در آن مدرسه مدرس است جمعى از جوانان كه از سركار كمپانى بايد به جهت مصالح و خدمات هندوستان رفته باشند و لازم است كه از لغات و علوم فارسى و عربى با بهره باشند در نزد ميرزاى معزى اليه تلميذ « 1 » . الحق در اين مدت قليل ميرزاى مشار اليه عجب اطلاعى از قواعد و علوم ايشان بهمرسانيده و كتاب تاريخى كه اصحّ تواريخ است در دست دارد و ترجمه به لغت فارسى مينمايد اگر فرصت اتمام پذيرد و طبع گردد به جهت اطلاع مورخين فرس فايدهء آن كلى خواهد بود .
در اين اوان كه بحسب اقتضاى دوران گذار ما در ممالك انگلستان افتاده بود ، شب و روز فيض ملاقاتش را بهره ياب زحمات ما را بىمضايقه متحمل گشته و كمال مهربانى را در حقّ ما نموده و در آنروز به جهت بازديد ميرزاى معزى اليه بمدرسه رفتيم الحق مدرسه [ اى ]
هامش
( 1 ) - نسخهء اصل و مجلس : تلميذاند .