زير آينه در آن خانها گذارده تماشاى غريبى داشت و همچنين در خانهء ديگر اقسام طيور هندوستان و جزاير جديد را آورده در زير آينهها به جهت تماشا نهاده بودند و اسباب سلاطين هندوستان كه مغلوب كمپانى و دولت انگريز گشته بودند و ولايتشان به تصرف درآمده بود تمام و كمال معاينه آورده بودند و در آنجا نهاده بودند در آن روز اينقدر تماشاى اسباب و اسلحه در آن عمارات به نظر ما آمد كه چشم از نظارهء آن خسته گشت و پاره [ اى ] صنايع ايران در آن عمارت ملاحظه كرديم كه در ايران نديده بوديم .
بعد از تماشاى آن اسبابها ما را به كتابخانه بردند كه در آنجا دوازده هزار جلد كتاب از هر نسخه بود . كتبى چند از خطوط خوشنويسان مشهور به نظر آمد كه هرگز در كتابخانهء پادشاه ايران نديده بوديم . كلام اللّه متعدد به خط ميرزا احمد و آقا هاشم و خوشنويسان مشهور به نظر درآمد و يكى از آن قرآنها را به خط بسيار خوش نوشته بودند و ترجمه ميرزا فتح اللّه با تفسير بىنقطهء فيضى « 1 » در متن و حاشيه نوشته چنان قرآنى چشم روزگار نديده است .
آثار نفيس ايران در وزارت هندوستان
بارى قدر معقول هم تماشاى كتابخانه و مرقعات نموديم بعد از آن ما را بخانهء ديگرى بردند كه در آنخانه پردهء بزرگى تصوير خاقان مغفور فتحعلى شاه را با تمام شاهزادگان با لباس سلطنت در شكارگاه جرگه كشيده بودند كه هريك در حضور پادشاه صيدى را رو به خود كرده بصيد افكنى مشغول ميبودند . اسم تمام شاهزادگان را به خط نستعليق نوشته بودند
هامش
( 1 ) - در نسخهء نفيسى و نسخهء ديگر فيض هم مىشود خواند .