كه اين منطقه در شمال غرب دريا و شمال جمهورى فعلى آذربايجان است .
ص 44 ، ص 19 : آن طرف رود كر در ساحل درياى خزر جايى كه سلسله جبال قفقاز به دريا فرو مىرود ، ايالت شيروان واقع است . كرسى اين ايالت شماخيه بوده كه اكنون شماخى يا شماخا خوانده مىشود « 1 » .
ص 45 ، ص 16 : فرخ يسار از شيروانشاهان بود كه در سال 868 ق / 1464 م جانشين پدرش خليل شد « 2 » . وى در سال 873 ق 1469 م در جنگ بين اوزون حسن و ابو سعيد تيمورى جانب اولى را گرفت و با خراب كردن پلهاى رودخانهء ارس پشت سر لشكر ابو سعيد و ممانعت از فروش غله به آنها نقشى مهم در پيروزى اوزون حسن ايفا كرد « 3 » . فرخ يسار در سال 892 ق 1487 م از شيخ حيدر صفوى و قزلباشان تابع او شكست خورد ، اما با دخالت نيروهاى يعقوب بيگ آق قوينلو بر ضد قزلباشان ، ورق برگشت و شيخ حيدر كشته شد « 4 » .
سرانجام در سال 906 ق 1501 م اسماعيل صفوى نوجوان در نبرد انتقامى فرخ يسار را شكست داد و به حكومت سى و هفت سالهء شيروانشاه پايان داد . فرخ يسار در همين جنگ كشته شد « 5 » .
ص 45 ، ص 19 : به نوشتهء صاحب عالم آراى شاه اسماعيل طبرسران ناحيتى به نزديك شيروان و حدود دربند است « 6 » ، و به نوشتهء مصحح ايران در روزگار شاه اسماعيل و شاه طهماسب همان داغستان كنونى است كه در شمال جمهورى آذربايجان قرار دارد « 7 » .
ص 45 ، س 23 : قلعهء اصطخر در شمال غربى جلگهء مرودشت از استان فارس قرار گرفته است . در اين مكان سه كوه منفرد و مجزا از يكديگر در وسط صحرا به دنبال هم واقع شدهاند كه نام آنها قعله شكسته و اشكنوان و استخر است . بر بالاى كوه سوم قلعهء معروف اصطخر از طرف عضد الدولهء ديلمى ايجاد گرديده است « 8 » . نويسندهء فارسنامهء ناصرى علت نامگذارى اين
هامش
( 1 ) - لسترنج : جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ترجمهء محمود عرفان ، علمى و فرهنگى تهرآن ، 1364 خورشيدى ، ص 193 .
( 2 ) - هينتس ، والتر : تشكيل دولت ملى در ايران ، ترجمهء كيكاووس جهاندارى ، خوارزمى تهران 1362 خورشيدى ، چاپ سوم ، ص 69 .
( 3 ) - همان كتاب ، ص 67 .
( 4 ) - يحيى ، بن عبد اللطيف : لب التواريخ ، بنياد گويا ، تهران 1363 خورشيدى ، ص 390 - 389 .
( 5 ) - همان كتاب ، ص 393 - 392 .
( 6 ) - ناشناس : عالم آراى شاه اسماعيل ، تصحيح و تعليق اصغر منتظر صاحب ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، تهران 1349 خورشيدى ، ص 631 .
( 7 ) - امير محمود بن مير خواند : ايران در روزگار شاه اسماعيل و شاه طهماسب ، به كوشش غلامرضا طباطبايى ، موقوفات دكتر محمود افشار يزدى تهران ، 1370 خورشيدى ، ص 349 .
( 8 ) - اشراقى ، احسان : « چشم اندازى به قلعههاى اصطخر و قهقهه در روزگار صفويه » ، مجلهء هنر و مردم ، سال دوازدهم ، ش 142 ، ص 24 - 16 .