روانهء اصفهان و وارد دارالمؤمنين قم گرديدند و در قم توقف نمودند كه از آنجا روانه شوند . « 1 »
در ذكر آمدن افغان به طهران
آنكه بعد از رسيدن خبر ورود اردوى معلى به اصفهان كه وارد طهران شده تدارك قشون مىنمايند ، شاه اشرف « 2 » افغان نيز با سپاه افغان و قزلباش كه خود ملازم كرده بود از اصفهان حركت كرده و مطلقا متعرض دار المؤمنين قم و محمد على خان سردار و قشونى كه در قم بودند نشده ، از راه نمك « 3 » و سياهكوه آمده در سيم شهر ربيع الثانى سنهء 1136 ق / 1724 م بر سر اهل طهران آمده ، اهل اردو نيز غافل و بىتدارك و بىقشون در قصبهء طيبهء عبد العظيم به خاطر جمع نشسته كه محمد على خان سردار با قشون رفته و در اصفهان با افغان جنگ خواهد كرد . و هوا نيز بسيار گرم ، اول ظهر خبر رسيد كه افغان با كثرت تمام آمده و طهران را محاصره نموده حوالى عبد العظيم را در همان روز تاخته . نواب شاه طهماسب نيز بيرون آمده جمعى از عملهء كارخانهجات و غلامان خاصه و ملازمان آن را كه در ركاب حاضر بودند به سركردگى ميرزا عبد الكريم اعتمادالدوله تعيين و به سر راه افغان فرستاده در پايين طهران و شاه عبد العظيم جنگ شده .
اول افغان پس نشسته بالاخره چون بسيار از قزلباش كشته شده قزلباش شكست خورده ، ميرزا عبد الكريم دستگير و افغان زورآور شده . چون قصبهء عبد العظيم قلعه و حصارى نداشت و در اردوى معلى نيز كسى نمانده بود ، لابد و ناچار نواب اقدس با معدودى از غلامان و خواجه سرايان از عبد العظيم بيرون آمده از سمت شميرانات طهران همهجا از كوهستان آمده تا به مازندران [ رسيد ] و در آنجا توقف فرموده . افاغنه نيز حوالى و تابع طهران را تاخت و قتل و غارت نموده ، محمد خان افغان ملقب به زبردستخان را با جمعى از افغان در دور طهران گذاشته كه طهران را محاصره و اشرف شاه خود مراجعت به اصفهان نموده . [ 414 ]
در ذكر وقايع مازندران
آنكه بعد از فرار از طهران و نزول اجلال در مازندران خبر جنگ رضا قلى خان كه از
هامش
( 1 ) - ملى : شود
( 2 ) - ملك : اشرف شاه
( 3 ) - آ : نمك افتاده است