در ذكر رفتن نواب ميرزا از قزوين به آذربايجان و جلوس در قزوين
آنكه بعد از آنكه محمود مردود داخل اصفهان شده ، اصفهان و توابع آن را تصرف نموده خبر به قزوين رفته . نواب ميرزا يوم يكشنبه 14 شهر صفر سنهء 1135 ق / 1722 م در دار السلطنهء قزوين در عمارت دولتخانه جلوس فرموده . محمد على خان پسر اصلان خان وكيل الدوله و محمد على خان مكرى را وزير اعظم و رجبعلى بيگ را ناظر بيوتات كرده . چون مستوفيان ديوان قضا انقراض دولت صفويه را در دفترخانه قدر به مضمون اذا جاء « 1 » القدر عمى البصر مقدور و در دفتر
تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ
« 2 » ثبت نموده بودند ، با وجود اين وقايع همگى كور و كر شده ، مشغول به شرب خمر و انواع فسوق گرديده . امراى نمك به حرام مطلقا از مقدمهء اصفهان و تصرف افغان به خاطر نرسانيده به همان ضابطه به لهو « 3 » و لعب و فسق و فجور اشتغال داشته . سكه به اسم نواب ميرزا زده ارقام به اطراف نوشته . خبر جلوس كه به اصفهان رسيده محمود مردود نيز سه هزار افغان به سركردگى امان الله افغان كه وزير اعظم او بود و هزار قزلباش به سركردگى رضا قلى خان شاملو كه « 4 » ايشك آقاسى باشى نواب مالك رقاب بود بر سر قزوين فرستاده ، چون به حوالى قزوين رسيدند [ خبر به قزوين رسيده « 5 » ] اوضاع قزوين برهم خورده ، امراى نمك به حرام خايف شده مصلحت را در فرار ديدند .
در كيفيت فرار شاه طهماسب با امرا به سمت تبريز آنكه چون خبر مزبور رسيد در همان شب اهل حرم را به اشكال مختلف در خفيه روانهء طهران نموده ، خود به دولت و اقبال بىمآل « 6 » در كمال تشويش « 7 » و اختلال احوال با جمعى از غلامان و امراى بىايمان و معدودى از عملهء نادان به عنوان فرار روانهء آذربايجان گرديده ، بعد از چند يوم قشون افغان به دو فرسخى قزوين آمده ، اهل قزوين نيز لابد و ملجاء شده همگى استقبال نموده . در پنجم شهر ربيع الاول سنهء 1135 ق / 1722 م افاغنهء ضاله را داخل قزوين نموده ، امان الله در عمارت دولتخانه فرود آمده قزوين را تصرف و جمعى از افاغنه را به سركردگى محمد نام افغان بر سر طهران فرستاده و نواب شاه طهماسب نيز كوچ بر كوچ رفته وارد تبريز و در عمارت ميرزا طاهر وزير سابق تبريز نزول اجلال فرموده ، بعد از
هامش
( 1 ) - آ : جاء افتاده است
( 2 ) - سوره 3 ، آيه 26
( 3 ) - آ : بمهو
( 4 ) - آ : كه افتاده است
( 5 ) - ملى : درون قلاب افتاده است
( 6 ) - د : اقبال عمال بىمآل
( 7 ) - نم : در كمال و تشويش