چندى فريدون خان خويش محمد على خان مكرى را « 1 » به سردارى قشون عراق تعيين و هفت هزار كس به او داده مأمور اصفهان فرمودند . و در حوالى اصفهان ميانهء ايشان و افغان محاربه شده قزلباش شكست خورده ، فريدون خان فرار نموده بسيارى از قزلباش كشته شده ، بقيه كه مانده بودند هر جمعى به سمتى گريخته و متفرق شده . اين خبر كه به اطراف منتشر شده دوستان مأيوس و دشمنان جرى و هر ولايتى را جمعى متصرف و ملوك الطوايف شده ، اوضاع خراسان نيز برهم خورده . [ 413 ]
در ذكر مراجعت از آذربايجان و وقايعى كه در آن سفر واقع شده
آنكه بعد از مدتى كه افاغنه قزوين را تصرف نموده تا حوالى سلطانيه به تصرف درآورده ، اهل قزوين در جزو با يكديگر تمهيد نموده در روز ممهد بر افاغنه شوريده ، در هر خانه كه افغان بود صاحبخانه با تبعهء خود مهمان خود را قتل و غارت نموده جمع كثيرى از آن جماعت به قتل رسيده ، سيدال نام كه از رؤساى افغان و حاكم قزوين بود در اصل عمارت دولتخانهء شاهى متحصن شده تا سه روز محصور بوده . روز چهارم با جمعى افغانى « 2 » كه مانده بودند يراق بسته دست به شمشير بيرون آمده جنگكنان همهجا زد و خورد كرده تا از شهر بيرون رفته به اصفهان فرار نموده . تمامى مال و اسباب و دواب ايشان را اهل قزوين تصرف و چگونگى به اردوى معلّى عرض و سردارى عراق و حكومت قزوين به فرجالله خان شفقت نموده « 3 » ، چون طرق و شوارع قزوين و آذربايجان مفتوح شد جمعى از اهل خراسان و عراق به تبريز رفته .
چون دو سال بود كه اردوى معلى در آذربايجان نزول اجلال داشتند و تدارك به جهت تسخير اصفهان نشده « 4 » بود ، اهل عراق و خراسان با يكديگر متفق شده تعهد و عرض نمودند كه هرگاه نواب اشرف از آذربايجان حركت و مراجعت به خراسان فرمايند ، تدارك قشون و سپاهى كه به جهت تسخير عراق بايد ، نمايند و گفتگو بسيار شده تا آنكه بنابر حركت فرموده روانهء قزوين شده در كمال استعداد و كثرت داخل قزوين گرديده ، بعد از چند [ روز ] از آنجا روانهء طهران شدند و تمامى قشون در طهران جمعيت نموده . محمد على خان خانهزاد پسر اصلان خان به سردارى عراق تعيين و تمامى قشون و لشكرى كه در ركاب حاضر بودند مأمور به عراق گرديده به استعداد تمام
هامش
( 1 ) - آ : را افتاده است
( 2 ) - آ : جمعى از افغانى
( 3 ) - ملك : فرموده
( 4 ) - آ : شده بود