جمرات آن به زودى تيسر نپذيرد » ( ص 683 ) - تف زمين ، حرارتى و بخارى است كه در آخر زمستان در شباط ماه رومى به سه دفعه از زير زمين برمى - خيزد . . . و اشجار و نباتات گرم شوند .
( برهان ) به معنى فوق : « خاك زمين از تف جمرات آتشين دلگرم و خوشمزاج شد » ( ص 575 و 867 ) - يك بار انداختن سنگ ( دهخدا ) .
جملة الملك : مدير امور كشور ، شخص اول مملكت ( مثل : اتابك ، پيشكار و . . . ) ( معين ) .
جموح : اسب سركش ( منتهى الارب ) .
جنائب : ج جنيب ( منتهى الارب ) .
جناح : آن گروه كه بر دو سوى لشكر باشد براى استظهار ( منتهى الارب ) كناره لشكر ، بخشى از سپاه كه در يكى از دو جانب ( راست و چپ ) قرار گيرد ، جناح ايمن ميمنه ، جناح ايسر ميسره ( معين ) .
جناق : دامنه زين اسب باشد . ( برهان ) .
جنبلق : ( تركى ) خيمهئى كه اندازه آن ده گز در ده گز باشد ( - ص 844 همين كتاب زبدة التواريخ ) چپلق يا چنيلق .
جنة المأوى : يكى از بهشتهاى هشتگانه ، بهشت ( معين ) .
جنيبت : يدك ، اسب كتل ( نفيسى ) .
جواذب : ج جاذب .
جوارح : كنايه از مصيبتها و گرفتارىهايى كه روزان و شبان بر انسان وارد شود ( دهخدا ) مرغان شكارى .
جوانغار : دست چپ و طرف آن باشد ، در مقابل برانقار ، و قول يكى از سه قسمت لشكر است در ميدان جنگ به زبان مغولى ، ميسره ، جانب دست چپ ( دهخدا ) .
جودى : كوهى است به جزيره كه سفينه نوح بر آن ايستاد ( منتهى الارب ) .
جوزا : دو پيكر ، توأمان ، يكى از بروج دوازده فلكى ( دهخدا ) .
جوشه : شنگرف ( برهان قاطع ) رنگ قرمز گل انارى ( - ص 843 ) .
جوق : مطلق جماعت از جن و انس و گروه مرغان و جز آن ( آنندراج ) .
جوقجوق : دستهدسته ، گروهگروه ، دسته به دسته ( دهخدا ) .
جهرا : آشكارا ( آنندراج ) .
جياد : ج جواد ، اسبان نجيب ( فرهنگ جامع ) به معنى فوق : حمحمه جياد ( ص 631 ) صداى اسبان نجيب .
جيبه : ( تركى ) زره ، اسلحه ( بهار عجم ) .
جينو : آنها كه عرابه مىكشيدند ، جينو ( ص 830 ) ظاهرا لغت چينى به معنى عرابه - كش .
جيوب : ج جيب ، گريبان ( منتهى الارب ) .
چ چا : معروف و مشهور است به چاى ، و آن برگى است كه از چين و ختا آورند و در آب جوشانده مانند قهوه مىخورند ( آنندراج ) « از ختاى بيرون برند مثل چاووچا » ( ص 863 ) .
زبدة التواريخ ( فارسى ) — صفحة 1006
مساهمون: سيد كمال حاج سيد جوادى
ص١٠٠٦