و اگر « نعوذ باللّه منها » « 1 » به فحواى
« خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً
* » « 2 » غمى يا المى به خواطر عواطر ايشان عبور و خطور نمايد ، بر كافهء برايا و جمهور رعايا به مضمون
« وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ
* * » « 3 » مبادرت بر خيرات و مبرات جهت ارتفاع و اندفاع آن قضيه نامرضيهء :
مصراع
امرى است فرض عين و حديثى است عين فرض
كما شار اليها الامام الاعظم ابو حنيفه « 4 » رضى اللّه عنه « ان عرفت استجابة دعوة فلن يدعى الا بسلطان الزمان » و همين معنى از فضيل « 5 » عياض - رضى اللّه عنه - منقول است كه گفت كه اگر مرا در مدت العمر يك دعا مستجاب شود آن را ايثار روزگار پادشاه عهد گردانم .
هامش
( * ) قسمتى از آيه 28 سوره 4 .
( * * ) قسمتى از آيه 10 سوره 63 .
( 1 ) به خدا پناه مىبريم از او .
( 2 ) انسان ناتوان خلق شده است .
( 3 ) از آنچه روزيتان كردهايم انفاق كنيد .
( 4 ) ترجمه عبارت ابو حنيفه اين است : اگر بدانم من كه دعائى مستجاب مىشود هرگز دعا كرده نمىشود مگر براى سلطان زمان . ابو حنيفه ، نعمان بن ثابت ، اصل او ايرانى است تولد او در كوفه به سال 79 هجرى و در سال 150 در بغداد وفات و هم آنجا مدفون است . ابو حنيفه از ائمهء اربعهء اهل سنت و جماعت محسوب مىگردد . گفته شده است كه در اثر شكنجهء ماموران خليفهء عباسى منصور سرانجام درگذشت ( الموسوعة العربية الميسرة ص 33 ) . در موردنظر غالب علماى اهل سنت در مورد حاكم و پادشاه و خروج بر حاكم ، اگرچه جائر هم باشد - ابن قيم الجوزى ، المناقب ص 76 .
( 5 ) فضيل بن عياض از مشاهير عرفاى قرن دوم هجرى است . فضيل بن عياض بن مسعود التميمى اليربوعى مكنى به ابو على و ملقب به شيخ الحرم از اكابر عباد و صلحا و در حديث مورد اعتماد بود . كسانى از جمله امام شافعى از وى حديث شنيدهاند . اصل او از كوفه و مولدش سمرقند و سكونتش در مكه بود و هم در مكه به سال 187 ه . درگذشت تولدش به سال 105 بود ( نفحات الانس جامى ص 37 و تذكرة الاولياء عطار ص 89 )