دار السلطنهء ( 1 ) هرات رسيدند . رفتن ايشان در ششم ذى القعده ( 2 ) سنه اثنى و عشرين و ثمانمايه بود و آمدن در يازدهم رمضان مذكور كه مدت دو سال و ده ماه و پنج روز باشد .
بيلاكات و تنسوقات ( 3 ) كه پادشاه ختاى فرستاده بود ، رسانيدند و حكايات غريب از اوضاع و رسوم آن ممالك تقرير كرد و خواجه غياث الدين مذكور از آن روز باز كه از دار السلطنه هرات بر عزيمت سفر ختاى بيرون رفته بود تا به روزى ( 4 ) كه بازآمد ، به هر موضع كه رسيده ( 5 ) آنچه ديده بود ، از چگونگى راه و صفت ولايت و عمارت و قواعد شهرها و عظمت پادشاهان و طريقه ضبط و سياست و عجايبى چند كه در آن
هامش
ALY MAZAHERI - LA ROUTE DE LA SOIE - PARIS 1983( از انتشارات( PAPYRUSاما ذكر اين نكته ضروريست كه در كتاب فوق مطالبى كه بعضا ذكر مىشود بدون ذكر مأخذ و منبع توضيحات آن است كه در بسيارى مواقع قابل تأمل است اما بههرحال ترجمه اين مطالب خالى از فايده نيست .
( 4 ) خواجه غياث الدين نقاش : شرح حال او دقيقا مشخص نيست ، اما آثار نقاشى به دو منسوب است از جمله مهمترين آنها چند مجلس مينياتور شاهنامه معروف به شاهنامه بايسنغرى است گرچه اين آثار امضاء هنرمند را ندارد ( - ص 449 - حبيبى - هنر عهد تيموريان ) و نيز از آثار او در مجموعهئى كه مشتمل است بر صدورق و به مرقعات بايسنغرى معروف است وجود دارد ( - ص 565 حبيبى - هنر عهد تيموريان ) دكتر زكى محمد حسن در كتاب صنايع ايران بعد از اسلام ، از پارچه ابريشمى ياد مىكند ، كه داراى نقاشى در مكتب هرات مىباشد و حدس مىزند كه از آثار غياث الدين باشد اين پارچه در همين سفر به چين به دربار چين فرستاده شده است شايد همراه نقاش بوده و وى هديه داده است . مراجعه شود به كتاب فوق ( به ترجمه محمد على خليلى ص 106 ) و نيز مراجعه شود به زكى محمد حسن التصوير فى الاسلام عند الفرس ص 43 در سندى كه مربوط به فعاليتهاى هنرى كتابخانه بايسنغر است و توسط مولانا جعفرى تبريزى تنظيم گرديده و مربوط به سال 830 مىباشد خواجه غياث الدين در آنجا مشغول به نقاشى كتاب « وسايل » بوده است ، به دليل اهميت اين سند در مورد هنر اين روزگار در بخش اضافات همين كتاب متن آن آورده شده است .
( 1 ) . ش : دار السلطنت .
( 2 ) . م : ذى قعده ، ت : پانزدهم .
( 3 ) . ش : بيلاكاتى و تنسوقاتى ، ت : بيلاكاتى و تنسقاتى .
( 4 ) . ش و ت : تا به آن روز .
( 5 ) . ش : رسيد .