ازو به هر پادشاه بزرگ نسبت كرده و به آخر به يزدجرد شهريار « 1 » منسوب گشته ، و آن روز شنبه « 2 » بوده ، الى يومنا هذا ششصد و نود و پنج سال است .
و به زعم فارسيان آن است كه ايام عالم سيصد و شصت هزار « 3 » سال است و اصحاب احكام نجوم مبدأ تسييرات و انتها آت و فرودارات ( ؟ ) از آنجا مىگيرند ، و گويند آنگاه كه اجتماع كواكب بوده است در اول نقطهء حمل تا اول سال طوفان صد و هشتاد هزار سال شمسى تمام شده بود . و در شرح كلمهء صد و هشتاد و سوم از كتاب « ثمره » آورده است كه طوفان بعد از سال قران به دويست و شصت و شش سال بوده است .
ديگر تاريخ ختايى « 4 » است و آن مبنى بر سه دور است هر دورى شصت سال ، و مقيد كنند ادوار را به اعظم و اوسط و اصغر . اعظم را دور شانك ون گويند و اوسط را جوبكون « 5 » و اصغر را خارن ، « 6 » و مدت هر سه دور صد و هشتاد سال بود . و اول دور شانكون روز سهشنبه بوده است بيست و نهم ربيع الاول سنهء اثنى و ستين و سبعمائه « 7 » و از ابتداى ادوار عالم به زعم ايشان تا اول دور شانكون هشت هزار و هشتصد و شصت و سه ون تمام گذشته است و يك ون ده هزار سال بود و از ون ناقص نه هزار و هفتصد و چهل سال تمام شده است و سال چهل و يكم ابتداى دور شانكون بوده است و ايشان دور عالم را سيصد و شصت هزار ون مىگويند .
ديگر تاريخ هنود است و آن مبنى بر چهار دور است غير مساوى : اول كريتيوك ، دوم توتيايوك ، سيوم دوابريوك ، چهارم كلهيوك كه مجموع اين ادوار [ 12 - پ ] به زعم يهود چهل و سه لك و بيست هزار سال باشد و معنى لك صد هزار سال است و از دور آخرين كه ما در اوييم مدت پنج هزار و سيصد و نود و سه سال گذشته است تا اين غايت كه شهور سنهء سبع عشر و سبعمائهء هجرى است .
ديگر تاريخ ملكى ، و مبدء آن روز سهشنبه بوده است بيست و سيوم ماه محرم سنهء سبع عشر و اربعمائهء هجرى ( 417 ) و آن منسوب است به سلطان جلال الدين ملكشاه بن الب ارسلان السلجوقى ، و تقويم بدين تاريخ وضع كردهاند .
هامش
( 1 ) - م : + كه كسرى پرويز بن هرمز بن انوشيروان .
( 2 ) - با : سهشنبه .
( 3 ) - با : 36 هزار .
( 4 ) - خياره ، متن از « با » .
( 5 ) - با : خونكون .
( 6 ) - با : خاون .
( 7 ) - با : 992 هجرى ( ؟ ) .