هرات ميزيست ، و شرحى را كه بر كتاب « تلخيص المفتاح » خطيب قزوينى نگاشته و به « شرح مطول » مشهور است در آنجا تأليف نمود ، و ديباچهء آن را بنام ملك معز الدين موشح ساخته ، و شهر هرات را مدح گفته است :
تفتازانى تصانيف بسيارى دارد از آن جمله است :
كتاب الاربعين در احاديث ،
كتاب ارشاد الهادى در علم نحو ،
كتاب تهذيب المنطق و الكلام ،
كتاب شرح تصريف الزنجانى ،
كتاب شرح الشمسيه در علم منطق ،
كتاب كشف الاسرار وعدة الابرار در تفسير قرآن به فارسى « 1 »
از تفتازانى يك پسر بنام محمد برجاى ماند كه تا ديرگاهى او و سپس فرزندش قطب الدين يحيى بن محمد و پس ازو فرزندش سيف الدين احمد بن قطب الدين يحيى بن محمد بن سعد الدين مسعود بن عمر التفتازانى در خراسان مظهر علم و تقوى بوده و در هرات بر مسند افاده و افاضه نشسته بودهاند .
تفتازانى در هنگام وفات ملك معز الدين حسين كرت در خوارزم بود ، و از آنجا نامهء مشعر بر اظهار افسوس از وفات ملك معز الدين حسين و عرض تسليت و تبريك جلوس ملك غياث الدين پيرعلى كرت فرزند ملك معز الدين حسين كرت بر اريكه سلطنت خراسان ارسال داشته است .
چون اين نامه يكى از اسناد مهمهء سياسى و ادبى دورهء ملوك كرت ، و نمونه عالى از سبك انشاء مكاتيب در آنعهد مىباشد ، و بعلاوه از تفتازانى - كه يكى از ائمه و استادان ادبيات زبان عربى بشمار است - آثارى در زبان فارسى بجاى نمانده ( غير از تفسير فارسى كه حاجى خليفه و اسماعيل پاشا
هامش
( 1 ) - كشف الظنون - كاتب چلبى ، ج / 2 ص 1487