بيندازم . خرهاى بخارا و خيوه از همه بيشتر طالب دارند و تعداد زيادى از آنها همه ساله با حاجىها راه ايران را پيش ميگيرند و به بغداد و دمشق و حتى مصر هم صادر ميشوند .
2
كارخانهها : در دويست سال قبل موقعى كه تجار اروپا به تركيه كمتر دسترس داشتند كارخانههاى محلى « انگورو » ( آنگورا ) و « بروس » و دمشق و حلب مسلما فعاليت بيشترى داشتند . آسياى ميانه هنوز هم از تركيه آن روز از ما دور تر و مجزاتر مىباشد و تجار ما با آنجا روابط بسيار نادر و ناقابلى دارند . از اين جهت قسمت اعظم اشياء خانگى و ملبوس در خود آن كشورها تهيه مىشود و لذا صنايعى در آنجا وجود دارد كه ما آن را بطور خلاصه شرح ميدهيم :
كارخانجات آسياى ميانه بالاخص در بخارا و كارشى و ينگىاورگنج و خقند و نمنگان تمركز دارد . پارچههاى مختلف ابريشمى و كتانى و پنبهاى و همچنين اشياء چرمى كه به مصرف محلى ميرسد درين شهرها ساخته مىشود . پارچهاى كه عمدهترين نقشها را بازى مىكند و مصرفش از همه بيشتر است « اليجه » نام دارد و مرد و زن آن را يكسان به كار مىبرند . در خيوه آن را از پنبه و ابريشم خام و در بخارا و خقند از پنبهء خالص ميبافند . چون درينجا خياطها شغل خاصى ندارند لذا بافندهء پارچه خودش قيچى و سوزن را هم به كار مياندازد و محصولات خود را به شكل لباس دوخته تحويل ميدهد . در مدت توقف ما در بخارا مسئلهء گرانب ملبوس باعث شكايت عموم شده و نرخ آن در بازار بطريق ذيل تعيين شده بود :
« 1 »
هامش
( 1 ) - باز هم يادآور ميشويم كه تنقه برابر 75 سانتيم است .