فصل بيست و دوم زراعت - ميوهجات و حبوبات - تربيت احشام - نژاد اسب - سه قسم شتر - خرها - كارخانهها - اليجه - بافندهء خياط - چرم منقش - ساغرى - كاغذ ابريشم - اسلحه و چاقوسازى - قالىبافى و نمد مالى - ترقى تجارت - چرا روسيه در امر تجارت بر انگليس برترى دارد - روابط با ايران و افغانستان و چين - حاجىها از نظر تجارتى .
1
زراعت : رويهمرفته اين سه خانات كه مانند واحههاى ديگر در صحراى عظيم آسياى ميانه از يكديگر مجزا هستند فوق العاده حاصلخيز ميباشند . با وجود آنكه عمل زراعت عموما به طرز بدوى انجام مىشود معذلك ميوهجات و گندم بقدرى فراوان است كه در بعضى نقاط ميتوان عنوان زياده از حد براى آن قائل شد . وصف عالى بودن ميوهجات خيوه را قبلا گفتهايم . باوجوديكه ازين حيث بخارا و خقند را با آنجا نميتوان در عرض هم قرار داد معذلك بايد اذعان كرد كه در هرسه كشور انگورهاى بسيار جالب ( كه بر ده نوع تقسيم مىشود ) و انار هاى اعلى و مخصوصا زردآلوهاى خوب « 1 » يافت مىشود كه بمقادير زياد به ايران و روسيه و افغانستان صادر ميگردد . حبوبات و غلات كه در همهجا بدست مىآيد بر پنج قسم مختلف است : گندم سفيد و جو و « جوقرى » و ارزن ( تاريق ) و برنج . ميگويند در بخارا و خيوه كه اين دانهها بطور طبيعى مى -
هامش
( 1 ) -Holcus saccharatus