همه از همين ملت ميباشند .
هندوها : تعدادشان بيش از پانصد نفر نميشود و در پايتخت و ولايات متفرق هستند و هيچ عدهء مهمى تشكيل نميدهند معذلك با مهارت عجيبى ادارهء تمام سرمايههاى آزاد را در دست خود متمركز ساختهاند . در هيچ بازار شهر و ده نيست كه چند نفر هندو بشغل رباخوارى مشغول نباشد مانند ارامنهء تركيه فوق العاده مؤدب و در ظاهر فروتن ميباشند و از همين راه ازبك را با حرص و ولع تسكينناپذيرى مورد بهره بردارى نامشروع قرار ميدهند معذلك « قاضى » هم باوجود تقدس ظاهرى غالبا با پرستندگان « ويشنو » همدست مىباشد و به همين جهت براى قربانيهاى مطامع هندوها هيچگونه راه نجات باقى نميماند .
يهوديها : يهوديهاى خانات كه عددشان در حدود ده هزار نفر مىشود اكثرا در بخارا و سمرقند و كارشى مسكن دارند و بيشتر به صنايع يدى ميپردازند تا به تجارت .
در اصل از ايران ( قزوين و مرو ) آمدهاند و از مهاجرتشان بيش از صد و پنجاه سال نميگذرد . درينجا تحت سختترين فشارها زندگى ميكنند و مورد بزرگترين تحقيرها قرار ميگيرند . وقتى بديدن يكى از مؤمنين ميروند حق دارند منتها تا آستانهء خانه جلو بروند و برعكس اگر مؤمنين منت گذارده به ملاقاتشان بروند بايد از خانه خارج شده باستقبال مهمان بشتابند . در خود شهر بخارا همه ساله « جزيه » اى به مبلغ دوهزار تيلا ميپردازند به اين ترتيب كه رئيس جماعتشان پولى را كه جمع كرده تحويل ميدهد و در عوض ، دو سيلى ملايم كه طبق دستور مخصوص قرآن « 1 » علامت انقياد مىباشد ، بر روى گونهها دريافت ميدارد . در اثر اطلاعات مبهمى كه و اصل شده است راجع باينكه در تركيه بعضى حقوق اختصاصى براى يهوديها قائل شدهاند
هامش
( 1 ) - اگر از ياد نبرده باشيم مدت زيادى نميگذرد كه در روم هم يكچنين آدابى جارى بوده است .
( يادداشت مترجم )