در اينموقع كه پس از ده ماه مجددا به اين سرپناهى كه با انواع نقشههاى نامعلوم و هيجانآور از آن دور شده بودم مراجعت ميكردم به آسانى ميتوان افكارم را مجسم نمود . با كمال تأسف شنيدم كه خيرخواه من يعنى حيدر افندى تغيير كرده و از دربار شاه بجاى ديگر منتقل شده است .
ولى جانشين او اسمعيل افندى هم كه از طرف سلطان به سمت كاردار در دربار ايران تعيين شده بود ، دست كمى از او نداشت و با كمال حسن نيت و صميميت از من پذيرائى كرد . اين سياستمدار جوان كه بواسطهء اخلاق خوب و ظرافت طبع زبانزد همه بود ، درين موقع چنان مرا مديون ساخت كه هرگز از عهدهء جبران آن برنخواهم آمد . فورا يك دستگاه از عمارات سفارتخانه را دربست در اختيار من گذاشت و ناز و نعمتى كه در مدت دو ماه توقف در تهران اطراف مرا گرفته بود به كلى زجر و مشقت آن مسافرت خستهكننده و اختناقآور را از خاطرم محو كرد و درين مدت قواى از دست رفتهام طورى سرجا آمد كه خود را قادر به تجديد چنين مسافرتى ميديدم . انگليسها هم كمتر از تركها روى گشاده به من نشان ندادند « م . آليزون » « 1 » فرستادهء ملكه و همچنين دو نفر منشىهاى او « م . تمسن » « 2 » و « م . واتسون » « 3 » در موفقيتى كه نصيب من شده بود واقعا خود را شريك ميدانستند ؛ و راجع به كمكهاى غيرمترقبهء بعدى كه در انگلستان براى نشر اين داستان كه شايد استحقاقش را هم نداشتم ، نسبت به من به عمل آمد تمام را مديون سفارشات آنها ميباشم . تشكراتى را هم كه بايد از « م . كنت دو روش شوار » « 4 » فرستادهء امپراطورى بخاطر مراحم او و حسن استقبالى كه از من به عمل آورد بجا آورم مناسب است در همينجا ذكر شود .
هامش
( 1 ) -Alisonاين مرد اصيل در طى زمستانى كه من در تهران بودم با يك عمل جوانمردانهء استثنائى نظر همه را به خود جلب كرد . اين گونه درسها از خطبههاى مزورانه كه ميخواهند بنام اخلاق به زور به گوش شرقيها فرو بكنند ، خيلى بيشتر به كار اين مردم كه هنوز قادر بفهم اخلاق نيستند ، مىخورد .
( 2 ) -Thompson( 3 ) -Watson( 4 ) -Rochechouart