اسم مخصوصى به كار مىبرند و اگر ميتوانستم اين اطلاعات را صحيحا كسب كنم ممكن بود اسامى بيشترى به نقشهء آسياى ميانه اضافه نمايم .
منهم در عوض سعى ميكردم حيله را با حيله جبران كنم و اطلاعات مختصرى كه در طول راه توانستم بدست بياورم نتيجهء حقهاى بود كه به كار بردم و اجازه ميخواهم با تشريح آن خواننده را دچار ملالت « 1 » نكنم .
اين عمل گرچه بر خلاف عهد و پيمانى بود كه بوفادارى نسبت به آن سوگند خورده بودم ولى بايد حالت مسافرى را مجسم كرد كه پس از تحمل هزاران مخاطره به چشمهء آب منظور خود رسيده يك مرتبه به او قدغن شود كه لبهاى تشنه و حريص خود را به آب نزديك نكند . بديهى است چنين آدمى دچار چه يأس و دلتنگى جانفكارى خواهد شد !
پس از هشت ساعت استراحت قافله مجددا به حركت آمد ولى به زودى و بتدريج از سرعت آن كاسته شد چند نفر از تركمنها پياده شدند براى اينكه با دقت از چپ و راست برآمدگيهاى اطراف را مورد آزمايش قرار دهند . بعدا فهميدم كه يكى از همقطارها موسوم به عيد محمد خواسته بود قبر برادرش را كه سال گذشته درين محل ضمن جنگى كشته شده بود پيدا كند و حتى تابوتى براى حمل جنازه تا خيوه
هامش
( 1 ) - بكمك اطلاعات شفاهى كه مسيووامبرى داده ممكن است مترجم از خود او واضحتر حرف بزند ، ولى موقعى كه بماهيت بعضى جزئيات كه ناگزير بايد بشرح آن پردازد مىانديشد كمى به ترديد مىافتد زيرا ممكن است آن جزئيات مخصوصا براى بعضى از خوانندگان خيلى خودمانى و پيشپا افتاده باشد و تنها مطلبى كه ممكن است درين خصوص يادآور شود همان آستينهاى گشاد لباس بخارائى است كه رشيد افندى به تن داشت و وجود همين آستينها بود كه برداشتن يادداشتهاى مخفى را بخصوص تسهيل ميكرد . گرچه مواد غذائى كه مسافرين صحرا مصرف ميكردند بسيار ناچيز بود معذلك از انجام بعضى عمليات ناگزير بودند و چون در موقع همچو پيشآمدى رسوم شرقى عبور از مقابل فاعل عمل را سخت منع مىكند و به همين جهت در تمام مدت قضاى حاجت در مقابل هر ديدهء نامحرم و كنجكاوى مصونيت دارند . از قرار معلوم مسيو وامبرى در چنين مواردى موفق به برداشتن يادداشتهاى خود ميشده است .