خرق حجاب - لغات فرهنگستان
ششم مهر - حاج افخم الدوله آمد . اوضاع طهران داستان كلاه است با خرق حجاب ، بدوا محصلات . لغات تازه ، عربى ، تركى ، لاطين بايد برود . فرهنگستان تأسيس شده وضع لغت مىكند . اسامى هم كه ساده شده - ميرزا ، خان ، بيك همه متروك - فقط آقا ، خانم . مثلا آقاى قهرمان سالور .
قراپط خان
13 مهر - رفتيم شهر ادارهء ماليه . حسن شيبانى « 1 » آدم كارى متينى است . شركت الوند منحل [ شد ] . آقاى داور خيلى هم به حاجى محمد نراقى تغير و سرزنش فرموده بودند .
شركت غله با ماليه شد . آقاخانى فعلا متصدى است . من به شركت رفتم . كار با بهرام خان سهرابيان نامى بود . اظهاريه دادم ششصد و پنجاه خروار گندم . با من برخاست برويم محضر سند نوشته شود . در راه خودش را معرفى كرد نوهء قراپط خان ارمنى برادر يحيى خان اكرم السلطنه . قراپط خان در 1299 [ ق ] معلم مدرسهء امريكائى جديد التأسيس همدان بود كه به خواهش پدرم به من انگليسى و حساب درس مىداد . يحيى خان رئيس پستخانهء همدان بود . پس از آنكه من هم معرفى خودم را كردم و دانست جدش با من مصاحب بود طورى در كارم جديت كرد كه چهل و هشت ساعت بعد يك هزار و نهصد تومان نقد و پنج هزار و نهصد تومان فته طلب بانك به دستم داد . نهايت تشكر را نموده براى مرحوم قراپط هم رحمت فرستادم .
داور و نرخ گندم
پول خوبى به مردم رسيد كه هيچوقت گندم خود را به اين قيمت و به اين سهلى نفروخته بودند . يكى از كارهاى برجستهء ديگر آقاى داور و فكر بكر معظم له اين نرخ گندم بود كه ماليات ارضى را موقوف كرد . دم دروازه صد سه دريافت مىكنند و همان گندم را در خروارى دوازده تومان پول مىدهند . من از مرابحهء فتهطلبها صرفنظر كرده چون يك جايزه هم داشت كه بانك ملى قبلا مىخواستى نمىداد ، اما بانك شاهنشاهى
هامش
( 1 ) - تصور مىكنم ايشان همان حسن شيبانى ( كاشانى ) است كه در اوائل مجلس شوراى ملى در دارالانشاء كار مىكرده و مخصوصا از زمان مؤتمن الملك با ايشان بوده است . مجموعهاى از منشئات و يادداشتهاى او را كه فرزندش عباس شيبانى تجليد كرده بود و در تملك آقاى مصطفى فيضى بود براى كتابخانهء مركزى و مركز اسناد دانشگاه تهران خريدم . حاوى نوشتههاى مفيد و تاريخى است . ( ايرج افشار )