امرى است بسى مشكل .
منافع شخصى سرمايهداران طماع مانع از اين نخواهد بود كه دولت روسيه امور اقتصادى ملت خود را برقرار نمايد . دولت كارگران و دهاقين مظفرانه از جنگهاى داخلى و دخالتهاى متفقين رهائى يافته است . براى سرمايهداران كه حاضرند با وى مساعدت نمايند و ثروت طبيعى روسيه را استخراج نمايند وسايل ممكنه را آماده كرده است .
دولت ساويت تجارت شخصى را داير و مالكيت شخصى كارخانجات و ادارات جزء و همچنين امتيازات و اجارهدارى كارخانجات و ادارات عمده را اجازه داده است . دولت ساويت به سرمايهداران خارجه تأمين و منافع كافى خواهد داد براى آنكه سرمايهء ايشان را براى امور اقتصادى روسيه جلب نمايد . روسيه حاضر است به اين طريق با تمام دول عالم داخل مقاولات اقتصادى گردد . براى نيل به اين مقصود واجب است كه صلح بين روسيه و ممالك ديگر كاملا خاتمه يابد . درحالىكه دولت ساويت اين امر را در مدنظر گرفته دول ديگر از وى تقاضا مىكنند كه قروض سابقه را بپذيرد . دولت ساويت اعلام مىدارد هيچ ملتى موظف نيست تأديهء ثمن زنجيرهائى را كه قرون متمادى بر دوش وى بوده عهدهدار گردد . ولى دولت روسيه براى نيل به نيت خود اين امر مهم كه عبارت از موافقت كامل با تمام دول است به يك سلسله گذشتهاى حقيقى مبادرت ورزيده . دولت مشار اليها باوجود اين ، اين تمايلات صاحبان قرضهء مملكت روسيه را كه متعدد و خصوصا در فرانسه اقامت دارند و پذيرفتن قروض سابق تزارى نهايت علاقمند هستند استقبال مىكند .
دولت روسيه حاضر است تمام قروض را كه دولت تزارى الى 1914 از ممالك و رعاياى دول دريافت داشته است پذيرفته براى تأمين اجراى عملى پرداخت قروض مذكور شرايط سهلى پيشنهاد نمايد . بديهى است درعينحال شرط حقيقى شناختن قروض مذكور اين خواهد بود كه دول عظيمه نيز متعهد شوند به اقداماتى كه امنيت جمهوريهاى ساويتى و جمهورى شرق اقصى و همچنين امتيازات حكمرانى و تماميت حدود آنها را تهديد مىكنند محققا خاتمه داده و شرايط كامل حكمرانى و تماميت ممالك مذكور را ملحوظ دارند .
به عبارة الاخرى جمهورى شوروى فقط در صورتى مىتواند قروض را عهدهدار شود كه دول عظيمه عموما آخرين صلح را با وى برقرار [ كنند ] و جمهورى او را به رسميت بشناسند . براى اين مقصود دولت روسيه پيشنهاد مىكند كنفرانس بينالمللى به فوريت تشكيل گردد كه راجع به مسائل مذكوره در فوق اقدام كرده تقاضاهاى دول ديگر را از دولت روسيه و همچنين تقاضاى دولت اخير را رسيدگى و آخرين قرارداد صلح را
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 6268
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٦٢٦٨