اعلاميهء كميته خارجه روس : پذيرفتن قروض
در « ستارهء ايران » كه مجددا منتشر شده اعلاميهء كميسر ملى خارجهء روس را درج مىكند . چون خالى از اهميت نيست با فى الجمله حذف زوايد آن درج گرديد :
« راجع به پذيرفتن قروض - يادداشت كميسر خارجه در 18 اكتابر 1921 - به عنوان بريطانياى كبير - فرانسه - ايطاليا - ژاپن - دول متحدهء امريكا ارسال داشته است .
« چنانچه جرايد ممالك غربى اروپا اطلاع مىدهند كنفرانس نمايندگان دول در بروكسل منعقد شده است . تأديهء اعتبار به دولت سويت روسيه را براى امداد به قحطىزدگان منوط به آن قرار داده است كه دولت اخير قروض دول سابق روسيه را بپذيرد . راجع به تصميمات كنفرانس مزبور هنوز به دولت روسيه اطلاعى نرسيده . ولى دولت سويت مقابل دستجات قحطىزدهء ملت مايل نيست به جزئيات آداب ديپلوماسى وقعى گذارد و از اينرو دين حتمى خود مىداند كه هرچه زودتر رويهء خود را نسبت به مصوبات بروكسل خاطرنشان كند .
پيشنهاد راجع به اين را كه بايستى از قحطى روسيه استفاده نمود تا دولت مشار اليها مجبور به پذيرفتن مقروض دول تزارى گردد قصد شيطانى نام گذارده با وصف آن كنفرانس بروكسل كه كاملا مستحضر است به واسطهء شدت بدبختى قحطى روسيه دولت ساويت با قواى خود قادر نيست اهالى ستمديده را از هلاكت نجات دهد تأديهء اعتبار به دولت روسيه را كه بدون آن امداد كامل به قحطىزدگان غيرممكن است مشروط به آن دانست كه دولت ساويت قروض سابقه را بپذيرد . نظر به تودهء رنجبران عالم عموم اشخاصى كه نوعپرستى را عزيز مىدارند به اينگونه عمليات كنفرانس بروكسل جلب و در عينحال دولت روسيه اعلام مىدارد كه پيشنهاد راجع به شناختن قروض سابق با شرايط معينه اكنون نظريات خود دولت روسيه را استقبال مىكند .
اينجا مىنويسد - ما از اول شرايط اصلى سياست خود را مسائل اقتصادى قرار داديم كه سرمايهداران خارجى از منابع ثروت ما بهره ببرند ( دروغ مىگويد . از اول دشمن سرمايهدارى بود . ) . حاليه دولت امريكا و بريطانيا مىگويند سه سال است جنگ بينالمللى تمام شده و هنوز صلح حقيقى برقرار نيست . بديهى است بدون يكصد و سى مليون اهالى روسيه ممكن نيست به خيال صلح حقيقى افتاد و محال است خرابى را ترميمى كرد و روسيه را مخروبه گذاشت كه رأس مسائل صلح عالم است . براى تمام ملل عالم وضعيت اقتصادى روسيه نه فقط براى مملكت مزبور بلكه براى آنها اولين درجهء اهميت را دارد . بدون شركت ممالك ديگر مسئلهء احيا كردن اصول اقتصادى روسيه