« ستارهء ايران » ارگان روسها - كلنل محمد تقى خان
جرايدى كه اين دفعه آمده سواى دو نمره تتمهء « ستاره ايران » است كه از قرائت آن به خوبى معلوم است كه ارگان سفارت روس است و به امداد آن سفارتخانه طبع مىشود . از انقلاب و اغتشاش خراسان كه آقا در كاغذ خود اشاره نمودهاند چيزى در اينها نديدم ، جز آنكه وكلا و وزرا با كلنل محمد تقى خان كه پس از استعفاى نجد السلطنه كفيل است مخابرات حضورى مىكنند و سيد جواد قاصد هم مىگفت در شهر مالگيرى بود و گفتند قزاق از قزوين به خراسان مىرود .
نطق كرزن
مسئلهء ديگر نطق لرد كرزن است . اصل نطق در اين جرايد نبود . فقط بعضى جملات آن را نوشته و جواب مىدهند و از قرارى كه خواندم تمام جرايد طهران يك شرحى در جواب نقادى مىكنند . « ستارهء ايران » مىنويسد روزى كه لرد معظم له غمخوار ايران بود سر ادواردگرى وزير خارجه بود . پس از آنكه خودش وزير شد صد درجه از گرى بدتر به سر ايران آورد . ما بههمين هرجومرج ادارات و بههمين كسر بودجه و بههمين خرابيها راضى هستيم و نمىخواهيم دولت انگليس از ما همراهى كند . بلكه فقط ما را به حال خودمان بگذارد . بعضى از آرتيكلهاى جوابيه را فرصت كردم خواهم نوشت .
مسئلهء آذرى لينكو « 1 »
مسئله ديگر كه خيلى اهميت پيدا نموده بود از اين قرار است : آذرى لينكو از مأمورين ادارهء نفط دولتى بادكوبه مبلغى از پولهاى نفط بادكوبه را برداشته و به ايران مىآيد . چون با سفارت انگليس مراودات داشت سفارت روس از ترس آنكه مبادا از راه بغداد فرار كند از ادارهء قزاقخانه خواهش مىكند كه او را توقيف كند . دولت ايران خاطرنشان مىكند كه سياستى غير از اعدام براى او مقرر شود . سفارت روس مىگويد اعدام نخواهد شد .
سهل است تخفيف هم در مجازات او داده خواهد شد . مشار اليه خود را به ناخوشى مىزند و او را به مريضخانهء احمديه مىبرند . از آنجا به توسط اتومبيلى كه بيرق فرانسه را داشته فرار [ مىكند ] و به سفارتخانه فرانسه پناه مىبرد . فورا سفير روس به دولت ايران التيماتوم سه روزه مىفرستد . از اينجا عين آنچه « ستاره ايران » درج نموده مىنويسم :
هامش
( 1 ) - نام درست او آزرلينكو استAzarlinko- تبعهء لهستان كه به روسيه و از آنجا به ايران گريخته بود .
( ايران - برآمدن رضا خان - سيروس غنى )