مفسدهكار كه گرفتار شد در ميان همين جماعت هزاران واسطه و حمايتكار داشت و هر دزد قاطع الطريق كه اسير و دستگير شد در ميان اين بيخردان شفيع و طرفدار كه علىرغم امنيت و آسايش عمومى خلاص آنها را مانند يك امر عادى و مساعدت سهل از من مطالبه مىكردند و اگر امتناع مىكردم به كبر و غرور و قساوت قلب و شرارتخوى منسوب و ناچار به مسامحت و مساهلت يا به استعمال تدابير ديگر مجبور مىگشتم .
اما قيام و اعتراض اين جماعت بيشتر در مورد انتشار قرارداد ايران و انگليس محسوس شد . زيرا اين تدبير را تدبير قاطعتر دانستند و به همان نسبتى كه در منع مرام آنها مؤثرتر بود ضديت آنها را بيشتر تحريك كرد . مفتخوارهاى ادارات ، استفادهكنندگان غلطكاريها ، مشتريان بىلياقت مشاغل ، مداخلهكنندگان در كارهاى دولتى ، توسط كنندگان از اشقيا و ارباب جنايت ، و بالاخره معتادين به تنپرورى و كاهلى يكباره به جنبش درآمده كلمهء استقلال را كه هركس به مذاق خود تعبير مىنمايد و مفتخوار و كلاش معنى و مفهوم آن را با دوام روزگار كلاشى و مفتخوارى خود مترادف مىداند عنوان اعتراض قرار دادند .
بديهى است معدودى از اشخاص محترم نيز كه البته ساحت آنها از اغراض مبراست بواسطهء دور بودن از محيط سياست عمومى دنيا و عدم احاطه به وضعيات داخلى و خارجى درصدد تنقيد برآمدند .
ولى خوشبختانه از طرف تودهء كاركن و ثروتزاى مملكت از قبيل زارع و كارگر و كسبهء حقيقى و اصناف و تجار جز حسّ قدرشناسى و حقگذارى مشاهده نكردم و همين مشاهدات اينجانب را به آتيه و استقلال مملكت اميدوار مىكند كه هنوز در مملكت تشخيصدهندگان صلاح و فساد و دشمنان بيكارى و طرفداران سعى و عمل كه عوامل استقلال مملكت هستند وجود دارند و به مقدار مضر از دسايس مفتخواران و كلاشان متأثر نمىشوند .
اينجانب شبهه نداشتم كه سعى من در توضيح دادن و جواب گفتن اين معترضين بىحاصل است . زيرا آنها جز مشتهيات خود چيزى نمىخواهند و نمىشنوند . بههمين دليل از مباحثه و مجادله با آنها ساكت نشستم . ولى البته نمىتوانستم به علت اينكه جماعتى از عناد و لجاج و متابعت اغراض شخصى متنبه نمىشدند ، يا عدهاى به ملاحظهء بىخبرى از سياست و نقص اطلاعات بر من اعتراض مىكردند ، از تعقيب سياست واحدى كه موجب حفظ و سلامت مملكت بود صرفنظر نمايم .
پس آنچه موافق صلاح وقت بود ، وظيفه و تكليف اجراى آن را بر من الزام مىكرد به كار بستم و البته محاسبهء اعمال و اقدامات خود را با پرگرام مشى آتيه مملكت و تدابير
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5846
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٨٤٦