صلح عالم دچار اختلال گشت و اروپا نيز از تأثير آن فارغ نگرديد و تشنجات سياسى بين دول بزرگ اروپا اسباب تهديد صلح عمومى عالم شد .
جنگ روس و ژاپون نيز در اويل 1906 خاموش گرديد ولى نه تنها عالم از شرّ حرب و رقابت آسوده نشد بلكه بالعكس رقابتهاى خيلى خيلى خطرناكترى در مغرب زمين و شرق نزديك بين دو حريف قهار و زبردست ، بين آلمان و انگلستان شروع شد و دو دسته از دول معظمه به نام اتحاد مثلث و ائتلاف مثلث پيوسته و قوه و قدرت نظامى و بالنتيجه بر سوءظن و ضديت افزودند .
يكى دو سال ظاهرا عالم به نظر آرام مىآمد . ليكن مقدمات اختلال صلح گيتى و كشمكش وحشتافزاى بينالمللى متصل بر وسعت دايرهء خود مىفزود و در سنهء 1908 در موضوع طمعورزى و مداخلات فرانسه نسبت به مراكش روابط دو مملكت شروع به تيرهگى خطرناكى نمودند
درميان اين جنگها و افقهاى تيره اروپا هنوز سنين شوم قرن ببيستم به ده نرسيده بود كه در نتيجهء يك تجاوزكارى بىسابقه يعنى طمعورزى ايطاليا به طرابلس جنگ بين دولتين عثمانى و ايطالى به وقوع پيوست و اگرچه دول معظمه كوشش كردند كه جنگ مزبور محلى شده و از حدود معينى تجاوز ننمايد ولى معذلك حالت حرب و بحران هم يك قسمت عمده از اراضى و سواحل و جزاير اروپا و آفريقا و آسيا مدتها برقرار و جنگهاى طولانى در طرابلس بين قشون ايطاليا و قواى ترك و عرب در جريان بود .
صلح بههمين حالت مختل بود و در همان ضمن مقدمهء يك شرارهء مهيبتر و يك جنگ خطرناكتر در بالكان طرحريزى مىشد . بالكان مستعدترين محيط وسايس و انتريك ، سخت به تكان آمده بودو تمام دول معظمه بدون استثنا هركدام يك نوع بناى انتريك و دسيسهكارى را در آن قطعه نهاده بودند و بر اثر سياست جهانگيرانهء روسيهء تزارى كه نقشهء اتحاد اسلاوى را وسيله براى توسعهء نفوذ خويش به بالكان و سواحل بوسفر و داردانل قرار داده بود . دول بالكان عبارت از بلغار ، سرب ، يونان ، و قراطاغ متحدا با عثمانى اعلان جنگ دادند و اين دفعه صلح عالم با يك طرز هولناكترى مختل گرديد . زيرا در همان حينى كه تبدلات عظيمه در وضعيات و نقشهء سياسى بالكان مىخواست بوقوع بپيوندند ، تمام نظريات و منافع دول و دو دستهء اتحاد و ائتلاف مثلث با طرز آشكارترى ظاهر .
همهء عالم انتظار داشتند كه شرارهء جنگ از بالكان در همان جنگ به اروپا و ساير اقطاع دنيا سرايت خواهد نمود . به هر صورت در همان حالتى كه جنگ طرابلس دوام داشت دول بالكان اعلان جنگ به عثمانى دادند . بابعالى ناچار شد كه هرطور هست به
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5834
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٨٣٤