چنين تصميمى را اتخاذ نمود كه انجام آن را ديگران در عهده بگيرند . چنان كه روزنامهء « ايران » چند روز بعد نوشت « كابينهء سابق در آخرين ساعات مقاومت خود به آن مقاومتى كه در برابر احساسات آميخته به تفكر خاتمهء بدبختيها صرف مىشد تصميمى اتخاذ نمود . . . الى آخر » و بالاخره اولين اقدام حكومت جديد اين بود كه در عملى كردن اين دو تصميم كميسيونى از متخصصين حقوق تشكيل و حل قضيه را به نظر آنان واگذار و به طورىكه در جرايد خواندهايد مسئله در جريان افتاد و يكى از فايدههاى اين تصميم اين شد كه وزارت عدليه ناگزير از اصلاح و سرعت اجراى قوانين غيرجاريه در شعب وزارتخانهء خود شد و نيز به اصلاح و رفورم و تكميل محاكم ايالات و ولايات ساعى شد و به عموم نقاط اعلام گرديد كه محاكمات اتباع روس و عثمانى را كه موافق قوانين حقوقى سهل الاجراتر بود به محاكم عدليه ارجاع بدهند . . . الخ .
* * *
قضاياى روزانه
اين وقايع در ظرف چهار ماه طى شده بود . سياست خارجى در اين چهار ماه بسى تيره و خشن بود . يكى به علت سوء مناسبات و بدبينيهاى شديده كه فيما بين موجود بود و يكى به علت اشتهار توحه قواى مركبه از روس ، آلمان ، عثمانى و اطريش به حدود آسيا و سواحل بحر خزر و آمدن دستجات آلمان به قفقازيه و دستجات عثمانى به حدود باطوم و قارص و توجه آنها به باكو . به اين علل عمليات انگليسها در ايران سريع و بىمحابا و منبسط بود . از طرف ديگر اقدامات آشوريها در آذربايجان فوق العاده سخت و ضجرتناك بوده و اقدامات بقية الباقيهء روسها هم در نقاط رجعت خود نفرتبخش و غارتگرانه معرفى مىگرديد . ولى عمليات نظاميان انگليس برعكس مقرون به مفاسدى كه ذكر شد نبود و فقط بيم آن مىرفت كه از حيث ارزاق و خريدارى زياد اسباب عسرت رعايا شود . ولى اين انديشهء اخير به علت خوبى محصول صورت خارجى نيافت .
در اين اوقات پانزده هزار نفر ارامنهء مهاجر از جلو هجوم تركها از حدود وان به ايران وارد شدند . جنگليها منجيل را سنگر بسته و از جلو رفتن انگليسها بهطرف باكو ممانعت به عمل آوردند . صاحبمنصبان فرانسوى كه به « جلو » ها كمك مىكردند از تبريز به تهران احضار شدند .
در ماه رجب - ميرزا مصطفى خان رئيس تشخيص عايدات به دست فهيم الممالك مستخدم ادارهء مزبور به قتل رسيد .
16 رجب - كابينهء آقاى مستوفى الممالك استعفا دادند . در همان وقت بود كه