خوشحالى بازاريها - شاه خواب ندارد
بازاريهاى ما از معاهدهء روسيه خوشحال [ اند ] ، همه حساب قند ارزان و خشكهبار گران را مىكنند . هيچ ملتفت نيستند كه روسيه چه خبر است . سفير انگليس به شاه گفته بود مسكو را هم از لنين بخواهيد امروز مىدهد . شاه خيلى مضطرب است . شبها خواب نمىرود . متصل فكر مىكند .
حرفهاى شاه
دوشنبه هفتم - شاه در مجلس شنبه فرموده بودند قراردادى با روس بسته شد . اما اين ربطى به آنچه ايران لازم دارد ، ندارد . امروز قشون و پول لازم است تا [ بتوان ] در تنظيمات ادارات و آبادى مملكت كوشيد . مجلسى از وزراى سابق و رجال بايد تشكيل شود ، حوايج و ضروريات مملكت و آنچه مىخواهد گفتگو [ شود ] و راه تهيهء آن را معلوم نمايند . وزرا هم استعفا دادهاند كه مجالسى در طهران تشكيل شده كه مخالف با اوضاع است .
سخنان سعد الدوله
بعد سعد الدوله و مشير الدوله گفته بودند ما بر عليه وزرا مجلسى نكرده بلكه در تأييد آنها كوشش مىكرديم و گفتگو از تشريففرمائى اعليحضرت بود كه چرا بايد بروند .
وزراء هم خوب هستند . اعليحضرت هم تقويت فرمائيد . شاه فرموده بودند من نمىگويم ، وزراء گفتهاند كه چرا مجلسى هست و عجالتا هم از رفتن منصرف شدهام تا شما چه كار كنيد ( مىگويند مقصود از اين مجلس « كنسىّ دتا » « 1 » مىباشد ) .
پنج شرط خارج از عهدنامه
قشون انگليس ماه آپريل مىرود . بانك مجددا معاملات را داير كرد . ليكن همهجاى ايران شلوغ است . در طهران از همهجا آراء مختلفتر است . قسمت اعظم مردم كوركورانه با روسيه همراه شدهاند . پنج شرط خارج از عهدنامه يكى آزاد بودن عقيده و مجالس سوسياليستى بود به كلى رد شد . يكى تخليهء رشت منوط به رفتن انگليس و عفو عمومى دربارهء اشرار و متجاسرين رشت . سيمى در صورت عدم تخليه اعضاء سفارت سابق عمارت سفارتخانه را دولت به قوهء جبريه تخليه نمايد . دوتاى ديگر آشكار نشده
هامش
( 1 ) .Conseil d'etat .