جرايد اين مسئله را رئيس ايرانى بانك اعلام نمود . در صورتى كه مطالبات وصول شود چيزى خواهد بود « 1 » . در مقابل آن نقود وافر پانزده هزار تومان دولت بايد مواجب عقب افتادهء اعضاء روسى بانك را بدهد تا بروند .
كشتيرانى و مسائل ديگر
( 3 ) - كشتىرانى بحر خزر فعلا نفعى به حال ما ندارد . نه كشتى داريم نه كشتىسازى .
مثل خليجفارس بىفايده خواهد ماند . مگر بعدها آدم شويم كه آن هم مشكل است .
( 4 ) - ادارات روحانى روسها ندارند . يحتمل در آذربايجان كموبيش باشد آن هم چيزى نيست كه قابل باشد .
( 5 ) - عمدهء منافع روس و آنچه باعث اين قرارداد شده در اين فصل است يعنى تا موقعى كه روسيه انقلاب دارد و بيم حمله از طرف انگليس و فرانسه مىرود .
( 6 ) - اين ماده را سپهدار اعظم براى خودش داخل نمود .
اختلاف آراء دربارهء قرارداد
چهارشنبه دوم جمادى الاولى ، 22 جدى - اختلاف آرا در طهران شدت دارد . دستهاى با قرارداد روس همراهند اما مىگويند اينها چارهء درد ما را نمىكند ، منافع فعلى ندارد .
مملكت چيزهاى ديگر لازم دارد . دستهاى كه نادانترند وجد مىكنند كه به واسطهء صلح با روسيه مملكت مثل سابق مىشود ، تجارت رواج پيدا مىكند . دستهء ديگر مىگويند دسايس انگليس و عدم همراهى او باعث اشكالات زياد شده شايد كوچك خان و احسان اللّه خان حمله به طهران بياورند . در صورتىكه دست روس هم داخل نباشد . بههر حال هركس به خيال و قصد و نيت و ميل خودش اين قرارداد را تعبير و تفسير مىكند .
اصفهان و پايتختى
به واسطهء اشتهاراتى كه [ دادهاند ] تمام علماى عتبات عاليات را انگليسها دستگير نمودهاند . چند مجمع در طهران تشكيل شده ، ديروز و امروز خدمت شاه و وزرا جمعى را فرستادند كه توسط كنند رفع نمايند . باز مجامعى منعقد است كه چرا شاه خيال مسافرت دارد . اين مطلب را تأييد مىكند شرحى كه « شرق نزديك » نوشته كه طهران فاسد است ، با طهرانى نمىشود كار انجام داد . شاه بايد اصفهان را پايتخت قرار بدهد .
هامش
( 1 ) - در متن چنين است ولى به نظر مىرسد « چيزى نخواهد بود » درست باشد .