معمم [ است ] و در عتبات درس خوانده و فعلا متولى مدرسه و مسجد شهيد است .
نطق كرزن
روزنامهء « ايران » شرحى نوشته بود كه اى ايرانيها نطق لرد كرزن را بخوانيد عبرت بگيريد . نطق لرد مشار اليه مفصل است « 1 » . مفاد آن اين است اگر ايرانى نخواهد ما به او كمك و همراهى مادى و معنوى بكنيم كه مملكتش آباد و قشونش منظم و از شر اشرار بولشويكى حفظ شود ما هم اصرارى در اين باب نداريم ، او را به حال خودش مىگذاريم .
« ايران » مىنويسد آن وطنپرستانى كه مىگفتند خوب است انگليس ما را به زور و نيروى شمشير بگيرد تا ما نزد اعقاب خود شرمنده و روسياه نباشيم حالا مأيوس شويد كه انگليس به زور سرنيزه و شمشير نخواهد آمد ، بلكه با زبان خيلى ملايم به شما تكليف مىكند كه ميل داريد من با شما كمك و همراهى كنم حاضرم . نداريد سر خود را گرفته برويد و ما آنقدر كارهاى لازمتر داريم كه اين كار شما نزد آن هيچ است .
لرد كرزن چند جاى نطق خود مىگويد من هيچ ادعا نكردم ايران تحت الحمايهء ماست . ايران باشوكت ، ايران باعظمت ، ايران مستقل ( اين نطق در جواب نقادين خود انگلستان است ) . در خاتمه مىگويد قشون تا بهار در قزوين خواهد بود ، بعد توقف نمىكنيم .
مجلس روز شانزدهم
عدل الممالك از طهران آمده بود و مجددا خواهد رفت . خودش مىگويد عدم توكل به روز من اين قسم آورد كه مبلغها متضرر شدم و متصل هم بايد در راه باشم . از مجلس شانزدهم « 2 » به من حكايت كرد . اولا جمعى را دم درب ارگ گذاشته بودند هركس از مدعوين مىرسيد به او مىگفتند شما را به اين كلام اللّه قسم قرارداد را قبول نكنيد .
اگر بكنيد . . . « 3 » . هم التماس مىكردند ، هم تهديد . بعد هم در مجلس مشاوره جمعى گفتند اين سيئات اعمال مشير الدوله است . مشير الدوله با وزراى سابق و مؤتمن الملك و چند نفر ديگر با تكدر برخاسته از مجلس خارج شدند . جمعى ديگر گفتند بايد مجلس
هامش
( 1 ) - متن نطق در ضمائم ملاحظه شود .
( 2 ) - مقصود مجلسى است كه در شانزدهم ع 1 حضور شاه تشكيل شد . ( صفحهء 5740 ديده شود ) .
( 3 ) - نقطهچين در اصل است .