استعفاى قيصر - نقل يادداشتهاى قديم
مطالب ذيل از روى يك يادداشتى كه با قلم مداد در هشتم صفر نوشته بودم و در جوف كاغذجات پيدا شد چون بىاهميت نبود درج افتاد .
« 13 نوامبر - قيصر در سن پنجاه و نه سالگى و پس از سى سال سلطنت مثل ناپلئون استعفا داد . مدت و فاصلهء اين دو نفر يكصد و چهار سال است . . . . « 1 » استعفا [ داده ] . در تمام پروس انقلاب برپا شده ، پيشبينى ممكن نيست . ليكن وحدت نژاد و درجهء نژاد و درجهء علم و تشكيلات سلطنتى مانع است كه مثل روسيه بشود ( چنانچه نشد ) . به وصول خبر استعفاى قيصر تمام ادارات متفقين بيرقها [ را ] بالا كشيده جشن شروع [ شد ] و اتومبيلها با بيرقها به گردش افتاد . نمايندگان آلمان براى متاركه درزبرگ بدين اسامى بودند : كنت اويرن دورفت - ژرنال كندل - فن ونيزفند . ششم نوامبر اولين شورش در كيل و كشتى جنگى قيصر و شلويك طلوع كرد كه تمام صاحبمنصبان را كشته و بيرق سرخ برپا نمودند . ادميرال سوشن حاكم كيل حبس و شوراى سربازان و كارگران منعقد گرديد .
پس از 1563 روز جنگ كه اول آن چهارم مى 1914 و آخر آن يازدهم نوامبر 1918 باشد امضاء متاركهء جنگ واقع گرديد . براى يك ماه متاركه - تخليهء اراضى آلزاس و لرن - پنجهزار توپ - سى هزار ميترايوز - سه هزار مينانداز - يكصد تحت البحرى - يك هزار اتومبيل - پنجهزار لوكوموتيو - خطوط راهآهن - كارخانهجات - ابنيه - اشغال اراضى يسار رود رن - تعيين سى كيلومتر در اراضى بىطرف در سمت يمين رن - ابطال معاهدهء برست ليتوسك و بخارست - اسرار اقتصادى ، شيميائى و رنگسازى - آزادى اسرا بدون عوض و غرامت - تسليم طلاهاى بلژيك و رمانى و روسيه . با اينحال آلمان دولتى خواهد بود كه بتواند به شرايط عمل كند يا نه ؟ مطلبى است جدا . قيمت يك ماه متاركه كه اين باشد قيمت صلح چه خواهد بود .
ساعت پنج صبح يازدهم نوامبر 1918 امضاى متاركه گرديد . ساعت يازده ترك عمليات جنگى . شارل امپراطور اطريش هنگرى و اغلب سلاطين آلمان استعفا دادند .
شارل خود مىگويد مقصود من از استعفا آن بود كه مانعى براى پيشرفت آزادى وجود نداشته باشد .
يازدهم نوامبر - پنج ساعت و پنجاه دقيقه قبل از ظهر قيصر وارد هلاند گرديد . يك سر با اتومبيل خود به قصر آمرونكن در قصبهء ماآرن [ رفت ] و مهمان كنت بن تينگ گرديد .
كنفرانس صلح اول ژانويه منعقد خواهد شد . مشير الدوله از رفتن اروپا استعفا داد و
هامش
( 1 ) - يك كلمهء ناخوانا .