آلتر گذاشتهاند . پس از ذكر بعضى از اخبار كه تازگى نداشت نوشته بود : « آلمان براى ترضيهء خاطر ما و ترتيب صلح تمام اراضى و نقاطى [ را ] كه از بلژيك و روسيه اشغال كرده تخليه [ مىكند ] و به خود آنها واگذار خواهد نمود . بهعلاوه حاضر است خساراتى كه به دولت بلژيك وارد شده است تأديه و تلافى كند . باوجود اين هنوز جواب مساعد به آنها داده نشده است زيرا ملتى كه مدت چهار سال تمام دنيا را متزلزل ساخته و اسباب اين همه اتلاف نفوس و خسارات فوق العاده شده به اين زودى از چنگال قوى عدالت و انتقام رها نشده و خلاصى نخواهد داشت . »
آلمانها با آن تداركات چندين ساله همچو تصور كردند تا انگليس به خود بجنبد ، تا فرانسه تهيهء دفاع كند از راه بلژيك داخل خاك آن شده و به زودى پاريس را متصرف مىشوند و پس از تصرف به اندك مدتى صلح برقرار خواهد شد . اينكه نشد بر سفك دماء و غرق كشتيها و خرابى شهرها كوشيدند . غافل از اينكه هرقدر از اين حركات زشت بيشتر مرتكب شوند بيشتر باعث تنفر دنيا مىشود . اين شد كه عالم با او دشمن شد .
حتى دولتهاى كوچككوچك امريكا . زور در مقابل جمعيت بالاخره زانو به زمين زد .
شيخ عليه الرحمه در گلستان مىفرمايد :
پشه چو پر شد بزند پيل را * با همه تندى و صلابت كه اوست
مورچگان را چو بود اتفاق * شير ژيان را بدرانند پوست
الموتيها در عريضهنگارى يد طولانى دارند . چندين عريضه به ماليهء قزوين و وزارتخانه از ترتيب جنس گرفتن يحيى خان نمودهاند . گفتند دو روز است مفتش آمده تحقيقات كرده و انبار گندم را كشيده كه بيست خروار علاوه بوده است . حالا چهار چشمى نگاه مىكنند كه چه نتيجه بدهد كه من تصور مىكنم هيچ . زيرا همه دزدند و همه دستشان يكى ، و به اصطلاح نان بههم قرض مىدهند . منتهى كارى بشود همه را نمىگذارند يحيى خان بخورد . به شركت هم تقسيم مىكنند و سال ديگر يحيى خان بيايد ده مقابل بدتر خواهد كرد « 1 » .
سه روز است امير اسعد آمده مران . هوا ابر است مه دارد و مىترسد از گدوك بگذرد .
دو ماه است كه به واسطهء آمد و رفت اينها تمام مال مردم جبرا زير بنه اينهاست . بعضى قاطرها را كه از بس صدمه زدهاند نزديك سقط شدن هستند .
هامش
( 1 ) - ظاهرا اين يحيى خان همان كسى است كه تحصيلدار ماليه بوده ( صفحهء 5468 ديده شود ) . ( ا . افشار )