بين دول متخاصمه بدون وساطت ديگران است و اين مطلب را مؤثرتر از دخالت ديگران مىداند . در خاتمه دولت اطريش دول متحاربه را دعوت مىكند كه نمايندگان خود را براى تهيهء زمينه و دخول در مذاكرات به يكى از ممالك بىطرف اعزام نمايند . ضمنا چنين مىگويد كه فرستادن نماينده براى مذاكرات به هيچوجه مانع از اين نخواهد بود كه جنگ و كشمكش بين طرفين متروك گردد . بلكه جنگ و جدل بههمين حالت در فرونتها باقى ماند و مذاكرات هم تعقيب شود تا زمانى كه در نتيجهء تبادل آراء زمينهء موافقت قطعى پيش آيد و پس از آن مطابق قراردادهاى معين جنگ را نيز متاركه نمايند .
روح پيشنهاد و مقصد اطريش از يادداشت متحد المآل خود چنين بود و بهطورى كه در فوق ذكر شد فقدان اطمينان و كثرت كينهجوئى باز هم مانع از آن شده است كه پيشنهاد مزبور بهطور مساعد تلقى گردد .
مطبوعات انگليس اين اقدام دربار وين را يك نوع حيله از طرف متحدين تصور كرده و مىگويد در همان موقعى كه آلمان اطريش را وادار به دادن چنين يادداشتهائى نمود مقصدش خواب كردن متفقين است كه از مساعى فوق العاده صرفنظر نمايند و ضمنا مارشال هيندنبورگ دفعتا در فرونت غرب متفقين را معرض حملات ناگهانى قرار دهد .
قسمت ديگر از مطبوعات مىگويند صداى قيصر آلمان را در اين پيشنهاد مىشنويم .
يعنى متحدين پيشنهادى بدون شرايط و تذكار مقاصد نمودهاند و مقصود حقيقى آنان همان نكاتى است كه سابقا رئيس الوزراى آلمان اظهار داشته و به اين علت وقوع چنين كنفرانسى بر خلاف مصالح ما خواهد بود .
بهطورى كه از تلگرافات آژانس رويتر مستفاد مىگردد دولت اتازونى امريكا پيشنهاد مزبور را رد كرده و دخول در مباحثات را به قبول شرايط خود موكول داشته است . در صورتىكه شرايط مزبور نوعى است كه تصور نمىرود آلمان و اطريش به هيچوجه مهياى قبول آن گردند ( نطق ويلسن و شرايط چهاردهگانهء او را در جلد نهم صفحه 114 « 1 » نوشتهام رجوع بدان شود . ) زيرا يكى از مقاصد متفقين در شرايط خود تشكيل مجمع اتحاد ملل است و همانطورى كه مقامات مطلعه و مطبوعات آلمان بيان مىكنند تشكيل چنين مجمعى جز زبونى آلمان نتيجهاى ندارد ، چه كه در صورت تشكيل مجمع ملل از هر نقطهنظر كه تصور شود اكثريت آن نصيب متفقين خواهد بود و اقليت متحدين جز خسارت غيرقابل جبرانى عايدشان نخواهد گرديد .
هنوز تلگرافات اروپا خبرى از جواب دول فرانسه و انگليس نداده و عقايد مطبوعات
هامش
( 1 ) - در چاپ حاضر ، به صفحهء 5021 مراجعه شود . و همچنين به صفحهء 5436 .