جالب توجه است . ليكن انتظام اين احوال با شدت بغض و كينهجوئى از يكطرف و عدم اعتماد و سوءظنهاى دائم التزايد فريقين متحاربين از طرف ديگر نه بهقدرى است كه بتوان انتظار داشت كه بدون يك نوع پيشآمدهاى بزرگترى اين قبيل پيشنهادات اثرات مطلوبهء خود را ظاهر سازد . زيرا زمانى كه تعرضات بهارى آلمان با آن شدت جريان مىيافت مستر للويد جرج رئيس الوزراى انگليس شكوه كرد كه دربار برلن حاليه كه وضعيات نظامى را مساعد با خويش مىبيند سخنى از صلح و آشتى نمىزند و حل قضايا را تنها به زبانهء شمشير محول كرده است و حاليه كه رئيس الوزراى اطريش پيشنهاد مذاكرهء صلح را مىنمايد مطبوعات متفقين تأويلاتى نموده و مىگويند اطريش براى نجات از فشار مؤتلفين مبادرت به چنين دعوتى نموده و آن را نسبت به حيل و دسايس آلمان مىنمايند و بديهى است تا زمانى كه سوءظن و عدم اعتماد تا اين درجه معرف اخلاق روحيهء طرفين باشد اميدوارى به حصول موافقت بسى ضعيف خواهد بود .
به هر صورت دومين مرتبهاى است كه از ابتداى حمل هذه السنه قضيهء صلح از طرف متحدين اروپاى مركزى طرح گرديده است . نخستين دفعه در 15 سرطان گذشته كوهلمن وزير خارجهء آلمان نطقى در ريشتاگ ايراد نمود و در ضمن مقاصد كلى آلمان چندين نكته را خاطرنشان كرد .
اولا اينكه اگر پيشنهاداتى از طرف متحدين براى صلح به عمل مىآيد به واسطه ضعف و ناتوانى نيست و چنانچه دشمنان وى مهياى ادامه جنگ هستند آلمان نيز حاضر براى كشمكش و مقاومت خواهد بود .
در دومين قسمت از نطق خود اشعار مىداشت كه بر خلاف اظهارات زمامداران متفقين مقصد آلمان استيلاى به دنيا نيست و توسعهء حرب اكثريت دولى كه در جنگ شركت جستهاند وضعيات را طورى نموده كه ممكن نيست يكى از دو طرف حريف را مغلوب قطعى نموده و نفوذ دنيا را براى خود تأمين نمايد .
سومين قسمت راجعبه مستعمرات آلمان بود كه وزير امور خارجه آن مملكت اراضى اشغال شده فرانسه و بلژيك را وثيقهء استرداد آنها معرفى مىكرد .
قسمت چهارم و عمدهترين تقسيمات نطق و شرايط آلمان در موضوع آزادى درياهاى دنيا از سلطه و استيلاى انگليس بود كه با اصول چهارگانهء ويلسن هم موافقت داشت و آزادى مزبور را از لوازم حياتى آلمان معرفى مىكرد و در خاتمهء بيانات خويش اظهار اميدوارى به حصول يك نوع صلحى مىكرد كه متناسب با وضعيات حاضره باشد .
وضعيات حاضره و نقشهء جنگ بلاشبهه مساعد با آلمان بود و چنين مفهوم مىشد كه حريفان بايستى برترى آلمان را در مذاكرات صلح تصديق نمايند . متعاقب نطق و طرح
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5410
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٤١٠