جاى شبهه نيست كه جنگ فعلى كشمكشهاى مستقيمى است كه بين دولتين آلمان و انگليس در خصوص سيادت بحرى رخ داده . مسلما بايد انتظار داشت كه در آتيهء نزديكى محاربات عمومى ديگرى به مراتب از جنگهاى كنونى سفاكتر و هولانگيزتر باشد براى تحصيل سيادت آسمانى بين ملل قويهء دنيا واقع گردد . اگرچه احصائيهء طيارات دول كاملا معلوم نيست ليكن اين نكته مسلم است كه انواع مختلفهء آيروپلانها اعم از طيارات سريع السير كاشفه كه از فروزش هر نوع باد و طوفانى سريعتر و ساعتى سى فرسنگ را مىپيمايد با طيارات حماله كه هريك تا ده خروار مواد حمل مىنمايد و سرعت سير آنها كمتر است با آيروپلنهاى جنگى كه بهعلاوه چندين نفر موتورچى و توپچى مقدارى گلولهء توپ حركت مىدهند تا طياراتى كه حتى دستگاه تلگراف بىسيم دارند و با زمين مخابرهء مستقيم مىكنند متدرجا به تعداد حيرتآورى بالغ شده و مخصوصا از ورود امريكا به جنگ و اشعار اين مطلب كه اتازونى بيست و پنج هزار آيروپلان به كارخانجات خود سفارش داده يك نهضت فوق العاده در ممالك متخاصم و بىطرفها مشاهده مىشود و تأثيرات آن اينك از اين حيث كه دستجات پنجاه و صد عددى در ابرها براى حمله به حريف كمين مىگيرند بهطور وضوح پديدار گشته است .
به هر صورت اگرچه خسارات فوق التصورى كه جنگ عالمسوز كنونى از نقطهءنظر مادى و معنوى به دنيا وارد نموده بهقدرى است كه هر اندازه آلت حيرتخيز تكميل و خدمت به انسانيت نمايد جبران آن نخواهد شد ليكن عوالم بشريت تنها از اين حيث مىتواند خوشوقت باشد كه در ميان تمام وسايل جنگى و مخترعات ( آدمكشى ) يگانه نتيجهء سعادتبخش كه باقى خواهد ماند تسخير هوا به وسيلهء انسان و تربيت يك عدهء كثير چند صد هزار نفرى از رقيبان عقاب و شاهين است كه پس از خاتمهء جنگ خدمت به عالم انسانيت خواهد نمود ( اگر انسانى باقى بماند ) .
سه موضوع فوق العاده در تجديد وضعيات عمومى گيتى از نقطهنظر انقلابات بزرگى كه در روابط انسانى در اهميت يافتن فضاى مجاور بالاخره در انقلاب اوضاع اقتصادى از نتيجهء تكميل و ازدياد طيارات مدخليتهاى بزرگى خواهد داشت : اولا دول متحاربه پس از خاتمهء جنگ كه قاعدة محدود شدن اسلحه نيز بايد مطرح گردد در نهايت تأسف از ملياردها كه براى اسلحه مصرف نمودهاند ناچار چشم خواهند پوشيد و تنها آلات و ادواتى كه از دست نخواهد رفت و براى آنان باقى مىماند انواع مختلفهء آيروپلان است و تنها تكميل ماشينهاى هوانورد و بر طرف شدن احتمال هرگونه خطر در مسافرت با آنهاست ، زيرا مخاطرات كشتى و غرق آنها در طوفانهاى بزرگ و خطر تصادف و تصادم و از خط خارج شدن خطوط آهن هنوز باقى است . در صورتىكه براى حركت با آيروپلن
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5357
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٥٣٥٧