وزير سپهسالار
ليكن هيچ اظهارى به من ننمود و ابدا خودش را به آن راه نزد . كانه هيچ صحبتى و قرارى بين ما داده نشده است . تف و لعنت بر همچو آدم باد . اين وزير ده جور با آنها قوم خويشى دارد ، نوكرى آنها را مىكند ، هميشه خراب و متضرر آنهاست ، سالها وزير سپهسالار بوده . امير اسعد دامادش بود و خواهرش عروس او بود . باز براى يك تكه يونجهزار و مقدارى سنگ و كلوخ كوه ملاحظهء او را نمىكند . من احمق توقع دارم امير اسعد از من و ملك و مال من صرفنظر كند ، هيهات هيهات .
چهارشنبه ششم ذيقعده 22 اسد - امير انتصار امسال چند كار در الموت پيدا كرده مكرر با من مكاتبه نموده . گاهى روزنامه هم برايم روانه مىكند . امروز دو شماره « ايران » فرستاده بود . مدير آن زين العابدين شيخ العراقينزاده « 1 » شده كه هيچ نمىشناسم ( در مكتوب خودش نوشته بود كابينهء بختيارى ساقط شد و حضرت وثوق الدوله رئيس الوزرا شدند . بختياريها طغيان نموده مخالفت دارند . طهران شلوغ است . متفقين فتوحات نمايانى نمودهاند . )
لغو كاپيتولاسيون
مطالب روزنامه اولش اعلان الغاى تمام امتيازاتى است كه روسها از ايران گرفتهاند كه اول آن عهدنامهء تركمانچاى است الى زماننا هذا و فورا هم كميسيونى در تحت رياست ذكاء الملك و مسيو پرنى مستشار عدليه منعقد مىشود كه تمام محاكمات وزارت خارجه را به عدليه نقل بدهند . در حقيقت فسخ و نسخ « كاپيتولاسيون » تمام دول هم شده است .
اگر انشاء اللّه تعالى ساير دول چيزى نگويند و وزرا و رجال ايران هم طورى اسباب سهولت محاكمات اتباع خارجه را فراهم كنند كه اسباب شكايت سفرا نشود اول قدمى است كه دولت ايران در استقلال داخلهء خودش مقابل نفوذ اجانب برمىدارد . از اين فسخ و نسخ امتيازات روس كه به زور سرنيزه يا تهديد يا تطميع تحصيل نموده بود آنچه بيشتر قابل توجه [ است ] و ساير دول هم شركت دارند همين محاكمهء قونسلهاست و الا ساير امتيازات با اين وضع روسيه به خودى خود الغا شده است .
هامش
( 1 ) - زين العابدين رهنما . ( مسعود سالور )