تخطي إلى المحتوى الرئيسي

روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5050

مساهمون:

ص٥٠٥٠

كمالات نظام الملك - مخاطب سلام

ميرزا عبد الوهاب خان نظام الملك خيلى متفرعن بود ، خيلى قديمى ، خيلى جاه‌طلب ، خيلى در خرج كردن بىبندوبار ( مثل من ) . آنقدر وزير لشكر بود تا مظفر الدين شاه به تخت سلطنت نشست . امين السلطان عزل و اين نظام الملك وزير ماليه شد . نظام الملك مىگفت صدارت تا پشت درب اطاق من آمد و مراجعت كرد . نظام الملك باسواد بود ، خط خوشى مىنوشت ، عربيت كامل داشت . احاديث ، اخبار ، آيات ، حكايات ، قصص حفظ داشت . خيلى خوب حرف مىزد . به‌همين جهت مدتى هم مخاطب سلام بود . حرفهاى او گاهى براى خنده ، گاهى براى ضرب المثل در ميان مردم استعمال مىشد . به خواب و تملق خيلى عقيده داشت . هركس كارى با او داشت و مىخواست زود صورت بگيرد اول خوابى جعل كرده با تملق زياد براى او بيان مىكرد ، بعد عنوان عرض خود را مىنمود كه بلادرنگ انجام مىيافت .

ادب نظام الملك

مجلس نظام الملك خيلى رسمى بود . هميشه مخاطب خود پسرش مدير السلطنه را قرار مىداد كه اين قانون را از نظام الملك پدرش كه خود اين را مخاطب در مجالس قرار مىداد آموخته بود . به مردم باادب و رسوم فوق العاده رفتار مىكرد . به‌همين جهت مردم به او مايل شده بودند . هيچ‌وقت پسرهاى خودش را بدون اضافهء لفظ آقا خطاب نمىكرد . آقاى افخم الملك ، آقاى ميرزا كاظم خان ( اعظم الملك حاليه ) مىگفت . عبارات دور از ذهن خيلى استعمال مىكرد .

عبارات خاص نظام الملك

يك روز من بودم گفت پسر شيشه‌هاى اطاق را پاك كن . اين شيشه‌ها به كلى حاجب ماوراء شده است . باز يك روزى مىگفت غليان را به مقدار عديده بياوريد . به پيشخدمت هنگام سفره انداختن مىگفت مورب نينداز ، چه و چه . هزارها از اين لغات و عبارات . بيشتر بلكه هميشه براى تصديق طرف مقابل خم شده مىگفت همين‌طور است كه مىفرمائيد و اين فقره تكرار پيدا كرد . در شيراز كه نمىبايست بفرمائيد بگويد مىگفت « چنين است » و اين كلمه شهرت كاملى در شيراز يافته بود .
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5050 | قهرمان ميرزا عين السلطنه