جنگ فرنگ
در روزنامهء « تايمز » مقالهاى در مسئلهء دخول سال سيم جنگ نوشته بود كه مادر اول اين سال سيم پيشرفت خوبى در فرونت غرب حاصل كرديم و آلمانها نه در انيجا و نه در وردن كارى صورت ندادند . اينك ما حال تعرضى داريم و دشمن حال دفاع . روسها بوكوين را گرفتند فعلا در خاك اطريش جنگ مىكنند . ايطاليا قلل جبال را تسخير كرد و در خاك اطريش پيش مىرود . صرب مسخر دشمنان شد ، اما قشون شجاع سالونيك تلافى مىكند . تركها ارمنستان را با بسى شهرها از دست دادند . بلغار شاد است كه مقدارى از خاك صرب را گرفته ليكن اين سرور پايان نخواهد داشت . بحريهء ما بهطور اول جنگ تكميل است و همانطور محاصرهء بحرى و سيادت دريائى ما باقى است .
قشون ما اينك كارآزموده و روز به روز بر عدهء آنها افزوده مىشود . آلمان داراى هيچ مستعمراتى نيست . فقط در افريقاى جنوبى دو برابر خاك آلمان مملكت به دست متفقين افتاده كه چهارصد ميل ساحل دريا دارد . نيست در گوشهء دنيا نژادى از انگليس كه شركت در جنگ فعلى نكرده باشد . آرزوى ما اين است كه آلمان را در هردو فرونت مضمحل كنيم و چون نيت ما پاك است به آن هم نايل مىشويم . على الظاهر همهء اينها بر خلاف تصورات آلمان و سياسيون آن مملكت واقع گرديده .
چنانچه خواندم آنها گمان مىكردند از خاك بلژيك به شمال فرانسه كه استحكامات متين ندارد به زودى خود را به پاريس مىرسانند ( چنانچه تا بيست و پنج ميلى آنجا هم رسيدند ) و پس از يك ضربهء سختى به بحريهء انگليس صلح برقرار مىشود . آنكه نشد .
گفتند به واسطهء اين جنگ و تبليغات و تحريكات ما مستعمرات انگليس از قبيل هندوستان و ترانزوال و غيره و غيره بناى شورش مىگذارند . دخول عثمانى به جنگ و اعلان جهاد ملل اسلامى تبعهء انگليس و مستعمرات اسلامى او مثل مصر و افغانستان و غيره جنبش كردند اما خيلى ناقابل و بسيار هم زود سكونت و امنيت اختيار كردند و به هيچوجه باعث پريشانى حواس انگليس نشد و از قوه به فعل نيامد . بلكه جانا و مالا در حمايت انگليس همراهى و كمك كردند .
خيالات آلمان
خيالات دور و دراز آلمان خوابى بود از رؤياى كاذبه ، مصداق خارجى پيدا نكرد و همانطور كه آقاى عماد السلطنه مرقوم داشته بودند بالاخره اينجانور دريائى حريف خود را خسته و مانده و از ميدان در مىكند . مگر يك امر فوق العاده رخ بدهد كه امروز بر