مدير مسئول اين جريده مؤيد الشريعهء گيلانى است و اگر او را بهجاى وثوق الدوله وزير كنند گمان مىكنم صد هزار درجه از وثوق الدوله بدتر كند . چنان يادم است كه روز ديگر اين روزنامه بدون محاكمه به حكم رئيس الوزراء توقيف شد . اما توقيف در مملكت ما مثل حبس و تبعيد باعث رشد و افتخار و بلندى مرتبه است . وانگهى براى مدير روزنامه اشكالى ندارد ، فورا پنج تومان و سه قران داده امتياز روزنامهء ديگرى تحصيل مىكند و صبح ديگر همين روزنامه به نام و اسم ديگر طبع و توزيع مىشود . پروردين است مروردين مىگذارد . ( وثوق الدوله ، دمكرات هم گويا نباشد ، مذهب و مسلك آقا پول است پول . )
. . . « 1 » اين اسامى در حقيقت همان اسم سردارهاى معتبر است در اول جنگ حاليه .
خيلى تغييرات حاصل شده است و البته جنرالهاى ده مليون قشون آلمان با پانزده مليان قشون روس همينطور ساير دول منحصر به همينها نيست . چه بسا اشخاصى كه امروزه لياقت خود را بروز داده و به درجهء بلندى نايل شدهاند كه اول جنگ ابدا اسمى از آنها نبوده است ، چنانچه اسم مارشال مكنزن هيچ در كتاب نوشته نشده است . همينطور آدميرالهاى نامى دول . انشاء اللّه مجلدات ديگر اين كتاب برسد اسامى سردارهاى ساير دول هم كه بعد داخل جنگ شدهاند درج خواهد شد .
جنگ در بلژيك
ديشب فتوحات آلمان را در شهرهاى بلژيك مطالعه مىكردم ، اين قلعهجات ليژ و نامور و انت دورپ كه به خيال خودشان اول استحكامات مد امروز بود ابدا در مقابل توپهاى آلمان دوام نياورد . در ليژ مىنويسد قشون بلژيك چهارصد هزار نفر بود و فاصلهء بين قلعهجات سى و پنج ميل . اين عده قشون براى حفظ منطقه سى و پنج ميلى خيلى كم بود و نتوانستند فواصل قلعهجات را با اين عده به طرز جديد به واسطهء حفر خندق نگاه دارند . قلعهجات در ظرف دو ساعت خاموش و خراب مىشدند . يك قلعهء جنگى به ضرب چهار گلوله خراب گرديد . توپخانه كه سرگرم قلعهجات بود پيادهنظام و سوارنظام بدون هيچ ممانعتى وارد شهر و خيابانهاى ليژ گرديد و اين قلعهجات هيچ نتوانستند بروز فعاليتى بدهند و اگر مىخواستند ممانعت كنند توپهاى خودشان به شهر بيشتر آسيب
هامش
( 1 ) - در اينجا كه نقطهچين گذاشته شد احوال نود نفر از پادشاهان و رجال سياسى و سردارهاى برى و بحرى دول متحاربه در 1914 را كه اشكال آنها در كتاب تاريخ جنگ تايمز مصور است نوشتهاند كه لازم به نوشتن نديدم . ( مسعود سالور )